Ekonomist Atilla Yeşilada, küresel piyasalarda yaşanan belirsizlik dalgasını Youtube kanalında konuk olduğu Hedef filo ile değişik kafalara değerlendirirken çarpıcı bir benzetmeyle başladı: “Olaylar karşısında büyük bir şaşkınlıkla, karşıdan gelen kamyonun ışığına bakan geyikler gibi duruyoruz. Ancak bu belirsizlik ortamı, yeni sisteme kolay adapte olan ve yeni ekosistemleri doldurabilen şirketler için muhteşem fırsatlar barındırıyor.”
“Hürmüz Trafik Polisi İran; Brent Petrol 150 Doları Görebilir”
Çin ile ABD arasındaki küresel çekişmeye değinen Yeşilada, Çin’in Trump’a “Tayvan’ı bana bırak, ben de İran’ı Hürmüz’ü açması için ikna edeyim” şeklinde bir takas teklif ettiğini ancak Amerikan devlet aygıtının bunu kabul etmediğini belirtti. Hürmüz Boğazı’nın uzun süre normal trafiğe açılmayacağını öngören Yeşilada, petrol şokuna dair şu uyarıyı yaptı:
“Hürmüz Boğazı’nın trafik polisi şu an İran ve burası uzun süre normal trafiğe açılmayacak. Yaz aylarında Brent petrolün fiyatının 150 dolara varması beni şaşırtmaz. Bu yüksek enerji maliyetlerine 1 yıl boyunca katlanmak zorundayız.”
“Dünyada ve Türkiye’de Sıkı Para Dönemi 10 Yıl Sürecek!”
Yıl başında beklenen parasal gevşeme ve faiz indirimi döneminin küresel olarak kapandığını söyleyen Yeşilada, artık parasal sıkılaşma trendinin egemen olduğunu ve bu yüksek faiz / sıkı para döneminin iklim değişikliği yatırımları ile yapay zeka devrimi harcamaları nedeniyle yaklaşık 10 yıl boyunca süreceğini iddia etti.
Türkiye İçin Seçim Sonrası Senaryosu: Devalüasyon Kaçınılmaz!
Türkiye’nin mevcut krizi diplomatik ve ekonomik olarak “abartısız tedbirlerle” iyi yönettiğini belirten Yeşilada, iç piyasaya yönelik çok konuşulacak tahminlerde bulundu:
Faiz İndirimi Bitti
Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de faiz indirimleri tamamen geride kaldı. Merkez Bankası, mevduat ve kredi faizi arasındaki makası kredi aleyhine açacak ve özellikle bireysel kredileri tırpanlayacak.
Enflasyon %30’larda Kalır
Enflasyonu mevcut %30’lar seviyesinden daha da aşağı çekmeye çalışmak istihdam ve sanayi kaybına yol açar. Türkiye %30 enflasyonla 90’lardaki gibi yaşamaya alıştı.
Seçim Sonrası Devalüasyon
Seçimlere kadar güçlü TL ve harcamalarda kemer sıkma politikası sürecek. Seçim döneminde popülizm maliye politikasıyla yapılacak ancak seçim biter bitmez, 2023’te olduğu gibi ihracatçıyı tatmin edecek, ithalatçıyı caydıracak bir devalüasyon yapılacaktır.
Kriz Yok, Rezerv Sorunu Yok
Türkiye’de derin bir resesyon veya kur krizi beklemiyorum. Merkez Bankası gerektiğinde bankalardan borçlanarak her zaman döviz bulur, sistem buna müsaade etmez.
“Şirketinizde Yağ Tutamazsınız: Ya Satın Almayı Bırakın Ya Da Batın!”
Şirketlerin artık ciro ve sürekli büyüme odaklı eski anlayışı tamamen terk etmesi gerektiğini vurgulayan Yeşilada, CEO ve CFO’lara yeni roller yüklendiğini söyledi. Özellikle Türkiye’deki şirketlerin enflasyon nedeniyle fiyat hassasiyetini kaybettiğini ve sermaye maliyetinin (kredi maliyetinin) en az %60’larda olduğunu hatırlatarak patronlara tavsiye verdi:
“150 kilosunuz ve kalp krizi geçirdiniz; artık değişmek zorundasınız. Şirketinizde yağ tutamazsınız. Eski kayıt sistemleri, kullanmadığınız makineler, boş duran araziler ne varsa elden çıkarılmalı. Satın almanın hiçbir amacı yok, her şeyi kiralayın. Eğer elinizdeki mal, insan veya fikir mülkiyeti %60’tan fazla getiri elde edemiyorsa kan kaybediyorsunuz demektir. Geçen yıl 5 bin olan konkordato ve iflaslar bu yıl 10-15 bine çıkabilir. Evrimsel olarak ortam değişti; eski alışkanlıklarıyla yaşayan dev yaratıklar birkaç yılda ortadan kalkacak.”
Yapay Zeka Tavsiyesi: “Satın Almayın, Raftan Kiralayın”
Türk iş dünyasının teknolojiye adaptasyon hızının yüksek olduğunu belirten Yeşilada, yapay zeka konusunda şirketlere şu stratejik taktiği verdi: “Yapay zeka için kimse oturup kendi şirketinde bir şeyler öğretmeye çalışmasın, milyarlarca dolarlık maliyetlere girmesin. Yanlış modele bağlanmanın faturası ağır olur. Kısa vadeli sözleşmelerle, açık sistem üzerine kurulmuş uygulamaları raftan hazır olarak kiralayın ve hızla iş süreçlerinize dahil edin.”
NOT: Bu haberde yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi değildir.
