Fransa’da yargı makamları, Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesine ilişkin uluslararası yankı uyandıracak yeni bir soruşturma sürecini resmen başlattı. Fransız basınında yer alan bilgilere göre, Paris’te görev yapan bir sorgu hâkimi, Kaşıkçı cinayetinde işkence ve zorla kaybetme suçlamalarını incelemek üzere dosyaya atandı.
Soruşturmanın temelinde ise uluslararası hukuk alanında faaliyet gösteren Trial International, basın özgürlüğü kuruluşu Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) ve Kaşıkçı’nın yazılarıyla katkı sunduğu Democracy for the Arab World Now (DAWN) örgütlerinin yaptığı başvurular bulunuyor.
VELİAHT PRENS SELMAN SUÇLANIYOR
Söz konusu kuruluşlar, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın Temmuz 2022’de Fransa’ya yaptığı ziyaret sırasında Paris yargısına başvurarak, Kaşıkçı cinayetinin münferit bir olay olmadığını ve organize bir devlet politikası çerçevesinde işlendiğini savundu. Başvuruda, Veliaht Prens’in işkence ve zorla kaybetme suçlarına iştirak ettiği öne sürüldü.
Fransa Ulusal Terörle Mücadele Savcılığı uzun süre davanın soruşturmaya dönüşmesine karşı çıktı. Savcılık, yapılan başvuruların hukuki açıdan yeterli olmadığı görüşünü savunurken, dosya yıllarca yargı makamları arasında tartışma konusu oldu.
SİVİLLERE KARŞI YÜRÜTÜLEN SİSTEMATİK BİR SALDIRI MI?
Ancak Paris İstinaf Mahkemesi geçtiğimiz günlerde verdiği kritik kararla sürecin yönünü değiştirdi. Mahkeme, savcılığın itirazını reddederek olayın “insanlığa karşı suç” kapsamında değerlendirilebileceği ihtimalinin göz ardı edilemeyeceğini belirtti. Böylece bağımsız bir sorgu hâkiminin kapsamlı soruşturma yürütmesinin önü açıldı.
Fransız hâkim şimdi, Kaşıkçı cinayetinin Suudi yönetiminin muhaliflere yönelik daha geniş çaplı bir baskı politikasının parçası olup olmadığını inceleyecek. Soruşturma kapsamında özellikle, olayın sivillere karşı yürütülen “yaygın ve sistematik bir saldırı” niteliği taşıyıp taşımadığı araştırılacak.
TÜRKİYE’DEKİ KONSOLOSLUKTA ÖLDÜRÜLMÜŞTÜ
Cemal Kaşıkçı, 2 Ekim 2018’de evlilik işlemleri için girdiği İstanbul’daki Suudi Arabistan Başkonsolosluğu’ndan bir daha çıkamamıştı. Türk makamlarının yürüttüğü soruşturma sonucunda Kaşıkçı’nın Suudi ajanlar tarafından öldürüldüğü ve cesedinin parçalandığı ortaya çıkmıştı. Olay, dünya kamuoyunda büyük tepki yaratmış ve Suudi Arabistan üzerindeki uluslararası baskıyı artırmıştı.
ABD istihbarat raporlarında da operasyonun Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın bilgisi ve onayıyla gerçekleştirildiğine inanıldığı ifade edilmişti. Bin Selman ise cinayet emrini verdiği iddialarını reddetmiş, ancak olayın kendi yönetimi döneminde gerçekleştiğini kabul etmişti.
DOSYA SUUDİ ARABİSTAN’A DEVREDİLDİ
Türkiye’de açılan davada ise İstanbul’daki mahkeme, 2022 yılında 26 Suudi sanık hakkındaki yargılamayı durdurmuş ve dosyanın Suudi Arabistan’a devredilmesine karar vermişti. Bu karar uluslararası insan hakları örgütleri tarafından yoğun şekilde eleştirilmişti.
Fransa’da başlayan yeni süreç ise Kaşıkçı dosyasının yeniden küresel gündemin üst sıralarına taşınmasına neden oldu. İnsan hakları savunucuları, Paris’teki soruşturmanın uluslararası cezasızlık tartışmaları açısından emsal niteliği taşıyabileceğini değerlendiriyor.
