Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), dünya genelinde yasal boşluklardan faydalanarak hızla yayılan ve özellikle genç nesle agresif bir şekilde pazarlanan “nikotin poşetleri” (snus) konusunda küresel acil durum uyarısı yaptı. Üst dudak ile diş eti arasına yerleştirilen ve doğrudan ağız mukozası yoluyla kana nikotin pompalayan bu küçük, beyaz poşetler, milyar dolarlık devasa ve tehlikeli bir sektöre dönüştü.
Nikotin poşetlerinin küresel perakende satışı, son dönemde bir önceki yıla göre %50’den fazla artarak 23 milyar adedi aştı.
Küresel nikotin poşeti pazarının toplam cirosunun 7 milyar ABD dolarına ulaşması bekleniyor.
DSÖ Tütünsüz Ortam Girişimi Başkanı Vinayak Prasad, tehlikeyi şu sözlerle özetliyor: “Nikotin poşetlerinin kullanımı geometrik bir hızla yayılıyor ancak ülkelerin yasal düzenlemeleri bu hızın çok gerisinde kalıyor. Hükümetler kanıtlara dayalı sert önlemlerle hemen şimdi harekete geçmeli.”
Gençleri çekmek için “şekerleme” taktikleri kullanıyorlar
Tütün endüstrisi, geleneksel sigaralardan uzaklaşan Z ve Alpha kuşağını yakalamak için etik dışı pazarlama taktiklerine başvuruyor. Çilekli, naneli, çikolatalı gibi tatlı aromalar ve parlak, cazip ambalajlar kullanılıyor.
TikTok ve Instagram fenomenleri (influencerlar), müzik festivalleri ve spor kulübü sponsorlukları üzerinden ürünler “havalı ve zararsız” gibi gösteriliyor.
DSÖ, bazı ürünlerin doğrudan çocuk şekerlemelerini taklit edecek şekilde tasarlandığı konusunda uyarıyor.
Bu agresif kampanyalar nedeniyle, ergenler arasındaki nikotin poşeti kullanım oranları yetişkinlere kıyasla birkaç kat daha yüksek seyrediyor. Buna rağmen, dünyadaki yaklaşık 160 ülke bu ürünleri tamamen denetimsiz bırakırken, sadece 16 ülke satışı yasaklamış, 32 ülke ise sınırlı kurallar uyguluyor.
Nikotin poşetleri neden bu kadar tehlikeli?
Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsü (NIJZ), bu poşetlerin “sigaradan daha masum” olduğu yönündeki iddiaları sert bir dille yalanlıyor. Poşetlerin içinde nikotin, aroma ve tatlandırıcıların yanı sıra tütüne özgü kanserojen nitrozaminler ve ağır kimyasallar yer alıyor.
Normal bir sigaradan alınan nikotin miktarı ortalama 2-3 mg iken, bu poşetlerin tek bir adedinde 2 mg’dan başlayıp 50 mg’a kadar çıkan ekstrem nikotin dozları bulunuyor. Kullanıcı tek seferde onlarca sigaraya bedel nikotine maruz kalabiliyor.
Yan Etkileri ve Sağlık Riskleri:
Baş dönmesi, şiddetli baş ağrısı, mide bulantısı ve kusma,
Kalp atış ritminin tehlikeli şekilde bozulması ve kronik yüksek tansiyon,
Poşetin yerleştirildiği diş eti bölgesinde ülserleşme, beyaz lezyonlar (lökoPlaki) ve doku çürümesi,
Kardiyovasküler (kalp-damar) hastalıklar ve Tip 2 Diyabet riskinde dikey artış.
Ergen beyninde kalıcı hasar bırakıyor
İnsan beyni gelişimini 25 yaşına kadar sürdürür. Bu yoğun gelişim döneminde yüksek dozda nikotine maruz kalmak, gençlerin üzerinde şu kalıcı hasarları bırakıyor.
Bilişsel yeteneklerde kalıcı zayıflama,
Çalışma belleği (hafıza), odaklanma, dikkat ve işitsel algıda ciddi bozukluklar,
Dürtüsellik, ani öfke patlamaları, kronik kaygı (anksiyete) ve ilerleyen yaşlarda diğer uyuşturucu maddelere bağımlı olma riskinde devasa artış.
