Yapraklarına dokunulduğunda ananas, gül, lavanta hatta çikolata kokusu yayan ıtır türleri, bahçe ve balkon bitkiciliğinde giderek daha fazla ilgi görüyor. Pelargonium cinsi olarak da bilinen bu aromatik ıtırlar, dekoratif çiçekleriyle görsel güzellik sunarken yapraklarından sızdırdıkları güçlü kokularla böcek kovucu işlevi de görüyor.
Yaprağı ovaladığınızda ya da hafifçe ezdiğinizde salınan bu farklı aromalar, bitkinin kendine özgü organik bileşiklerinden kaynaklanıyor. Çoğunlukla saksıya da uyum sağlayan bu türler, dona karşı hassas oldukları için kış aylarında içeride, yazın ise dışarıda bakılıyor.
Onlarca türü olan ıtır çiçeklerinin en ilgi çekici kokuya sahip olan türlerini sizin için derledik.
ANANAS KOKULU ITIR
Ananas kokulu ıtırların en bilinen türü Pelargonium denticulatum. Güney Afrika kökenli bu türün yapraklarına dokunduğunuzda taze ve egzotik bir ananas kokusu yayılıyor. Saksı, balkon ya da çiçek tarhının önü için uygun olan bitki, yaklaşık 50 santimetreye kadar boy uzatabiliyor.
GÜL KOKULU ITIR
Bahçenizde gül yetiştirme imkanınız yoksa Pelargonium graveolens tam aradığınız bitki olabilir. Kadifemsi yapraklarına değdiğinizde bir gül bahçesinde yürüyormuş hissi veriyor. Haziran’dan Ekim’in başına kadar açan soluk pembe çiçekleriyle de göze hitap ediyor. Gül kokulu ıtırlar parfümeri ve pastacılıkta da yaygın olarak kullanılıyor.
LAVANTA KOKULU ITIR
Pelargonium domesticum ‘Brunswick’ cinsi, yapraklarını hafifçe ezdiğinizde belirgin bir lavanta kokusu yayılıyor. Haziran’dan Ekim’e dek süren bol pembe çiçeklenmesiyle bahçeye renk de katıyor. Saksı, teras ya da balkon korkuluğu için uygun bir tür.
ÇİKOLATA KOKULU ITIR
Evet, yanlış okumadınız. ‘Chocolate Peppermint’ ya da kısaca ‘Chocolate’ olarak satılan bu tür, bordoya çalan damarlı yeşil yapraklarıyla dikkat çekiyor. Yapraklara dokunulduğunda buz gibi bir nane ile çikolatanın birleşimini andıran eşsiz bir koku açığa çıkıyor. Aromatik ıtırlar arasında belki de en tuhaf ve en akılda kalıcı kokuya sahip olan çeşit bu.
NANE KOKULU ITIR
Dokununca güçlü ve ferahlatıcı bir mentol kokusu bırakan Pelargonium tomentosum, kadife dokusundaki yapraklarıyla da tanınıyor.
NARENCİYE KOKULU ITIR
Teras ya da yürüyüş yoluna yakın ekildiğinde yanından geçen herkesin yapraklarına değip portakal-mandalina kokusu salmasına neden olan Pelargonium citriodorum ‘Prince of Orange’ yani portakalların prensi olarak adlandırılıyor.
Limon ve greyfurt arasında gidip gelen daha keskin bir koku tercih edenler için ise Pelargonium crispum öneriliyor. Bu limon kokulu türün özellikle sinek ve böcekleri uzak tuttuğu biliniyor.
ELMA KOKULU ITIR
Pelargonium odoratissimum, hafif naneli yeşil elma kokusuyla bu grubun en sürpriz temsilcisi. Mayıs’tan Ekim’e dek açan küçük beyaz-pembe çiçekleriyle de zarif bir görünüm sunuyor. Güneşli bir konumda iyi gelişiyor; ancak sıfırın altındaki sıcaklıklara dayanamadığı için sonbaharda saksının iç mekana alınması gerekiyor.
ITIR ÇİÇEKLERİNE NASIL BAKILIR?
Aromatik ıtırların tamamı dona karşı hassas, bu yüzden kış gelmeden önce saksılar içeri taşınmalı. Vejetasyon süresince düzenli sulama yapılmalı; ancak çiçek tomurcuklarının gelişmesini desteklemek için su vermeler arasında toprağın iyice kuruması beklenilmeli. İlkbaharda kompost gübresi eklemek bitkilerin hem daha güçlü gelişmesini hem de daha bol çiçek açmasını sağlayacaktır.
