ABD ve İran arasında 8 Nisan’da başlayan ateşkesin ardından müzakerelerin bir anlaşmaya evrilmesi beklenirken taraflar arasında gerilim yeniden yükseldi. Belirsizliğe rağmen Amerikan tarafından gelen “Görüşmeler iyi gidiyor” sözlerine karşın ABD ordusu son üç günde iki kez Hürmüz Boğazı’ndaki İran mevzilerini hedef aldı. İran’ın da misilleme olarak Kuveyt’teki ABD üssünü vurmasıyla hem tansiyon hem petrol fiyatları tekrar yükseldi. Beyaz Saray’da konuşan ABD Başkanı Donald Trump ise anlaşmaya varılamaması halinde saldırıların yeniden başlayacağı sinyalini verdi. Yaşananlar, müzakerelerin iyi gittiğine dair verilen mesajlara rağmen sürecin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösterdi.
GECE YARISI SALDIRILARI
Dün gece yarısı saat 01.00 sularında Amerikan savaş uçakları, ticari deniz trafiğine tehdit oluşturduğu gerekçesiyle İran’ın Bender Abbas kentinin güneyindeki askeri bir bölgeye hava saldırısı düzenlediğini duyurdu. Tahran yönetimi, salı günü de aynı bölgeyi bombalayan ABD’ye bu kez karşı saldırıda bulunarak Kuveyt’teki Amerikan üssünü kamikaze dronlarla hedef aldı. Kuveyt ordusu tarafından yapılan açıklamada da ülkenin füze ve insansız hava aracı saldırısına maruz kaldığı belirtildi. İran Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin son saldırılarla ateşkesi ihlal ettiğini savunarak Washington yönetimine sert tepki gösterdi.
Trump önceki akşam düzenlenen kabine toplantısında İran’la devam eden müzakerelerden “memnun olmadıklarını” söyleyerek “anlaşma olmazsa savaşa döneriz” mesajı verdi.
‘ARA SEÇİMLER UMURUMDA DEĞİL’
Beyaz Saray’da düzenlenen Kabine Toplantısı’nda açıklamalarda bulunan Trump, İran’ın ABD ile bir anlaşma yapma konusunda “çok kararlı” olduğunu belirterek, “Şu ana kadar gelinen noktadan memnun değiliz, ama olacağız. Belki geri dönüp bitirmek zorunda kalacağız, belki de kalmayacağız” dedi ve savaşın kaldığı yerden devam edebileceği imasında bulundu. İran savaşının kasımdaki ara seçimlere etkisini de değerlendiren Trump, “Zaman kazanacaklarını düşündüler. ‘Önünde ara seçimler var’ dediler. Ara seçimleri umursamıyorum” ifadelerini kullandı.
UMMAN’A TEHDİT
PBS News’e de demeç veren Trump, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum üretiminden vazgeçmesinin, ülkenin yaptırımlardan kurtulmasına yetmeyeceğini söyledi.
Hürmüz Boğazı’ndaki işleyişle ilgili “Boğaz uluslararası sular olarak herkese açık olacak ve İran’ın kontrolünde olmayacak. Kimse onu kontrol etmeyecek, biz koruyacağız” diyen Trump, Umman’ın İran ile birlikte Boğaz’dan geçen gemilerden ücret alınmasını desteklemesi halinde ülkeyi “havaya uçurmakla” tehdit etti.
ABD mart ayında da İran’ın Bender Abbas bölgesindeki donanma komuta karargâhını hedef almıştı.
YENİ HEDEF LİSTESİ HAZIRLANIYOR
Amerikan NBC News televizyon kanalı, ABD Savunma Bakanlığı’nın, ABD Başkanı Trump’ın İran’a karşı geniş çaplı askeri operasyonları yeniden başlatma kararı alması durumunda vurulabilecek ek İran askeri hedeflerini içeren yeni bir liste hazırladığını iddia etti. Askeri uzmanlar, İran’ın son aylarda “Kirpi Stratejisi” olarak bilinen bir savunma doktrinine geçtiğini değerlendiriyor. Bu doktrin, sabit üslere olan bağımlılığı azaltmayı; dağlık alanlar ve kentsel merkezler içinde hareketliliği ve gizlenmeyi artırarak Amerikan hava saldırılarının etkinliğini minimuma indirmeyi amaçlıyor. Yeni hedeflerin, şubat ayındaki operasyonlara kıyasla istihbarat ve operasyonel açıdan çok daha karmaşık olacağı belirtiliyor.
AXIOS’TAN ‘ANLAŞTILAR’ İDDİASI
Sahadaki olumsuz sinyallere rağmen Axios’un ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre ABD ve İranlı müzakereciler 60 günlük iyi niyet mutabakatı üzerinde uzlaşıya vardı ve anlaşma ABD Başkanı Donald Trump’ın nihai onayını bekliyor. Taslak uyarınca; Hürmüz Boğazı’nın mayınlardan temizlenerek kademeli olarak gemi trafiğine açılması ve ABD’nin İran limanlarındaki askeri ablukasını hafifletmesi öngörülürken, Washington yönetimi yaptırımların kaldırılmasını Tahran’ın nükleer konusunda atacağı somut adım şartına bağlıyor. Anlaşmanın, İran dini lideri Mücteba Hamaney tarafından ana hatlarıyla onay landığı, Trump’ın ise ekibinden “düşünmek için birkaç gün istediği” iddia ediliyor. Diğer yandan İran’ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansına konuşan İranlı bir yetkili iddianın doğru olmadığını metnin henüz tamamlanmadığını bildirdi.
