İzmir’in Menderes ilçesine bağlı Ahmetbeyli yakınlarında yer alan antik Notion liman kentinde gerçekleştirilen arkeolojik kazı çalışmaları, tarihe ışık tutan önemli bir keşfe sahne oldu. Bölgede yürütülen araştırmalarda, Pers İmparatorluğu döneminden kalma altın sikkelerle dolu tarihi bir define gün yüzüne çıkarıldı.
Yaklaşık 2 bin 500 yıl öncesine ait olan ve bir çömleğin içerisine gizlenmiş halde bulunan bu paraların, Pers-Atina savaşları sırasında görev yapan paralı askerlerin aylık maaş ödemelerinde kullanıldığı öngörülüyor.
Daily Galaxy’nin aktardığı bilgilere göre söz konusu tarihi keşif, 2023 yılında Michigan Üniversitesi bünyesinde çalışmalarını sürdüren Notion Arkeoloji Projesi ekibi tarafından gerçekleştirildi. Kazı raporlarından elde edilen verilere göre altın sikkeler, Helenistik çağdan kalma bir konutun tabanının altında yer alan, çok daha eski bir mimari yapının oda köşesinde tespit edildi. Keşif operasyonuna liderlik eden Michigan Üniversitesi Akdeniz Sanatı ve Arkeolojisi Profesörü Christopher Ratte, paraların güvenlik gerekçesiyle toprağa gömüldüğünü fakat sahibinin geri dönme fırsatı bulamadığını ifade etti.
Profesör Ratte konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Hiç kimse kıymetli madenlerden oluşan bir hazineyi, gelecekte yeniden almak istemeksizin toprağa gizlemez. Bu doğrultuda, böyle bir definenin günümüze dek ulaşabilmesini ancak ve ancak sahibinin başına gelen çok ciddi bir talihsizlik ya da aniden gelişen olağanüstü olaylar silsilesi açıklayabilir” şeklinde konuştu.
Uzmanlar, hazinenin ortaya çıkarıldığı Notion antik kentinin dönemsel olarak sahip olduğu stratejik öneme dikkat çekiyor. Milattan Önce (MÖ) 6. yüzyılda Perslerin kontrolü altında bulunan, ilerleyen süreçte Yunan egemenliğine geçen ve MÖ 334 senesinde Büyük İskender’in bölgeye ulaşmasına dek sürekli olarak güç dengeleri arasında el değiştiren bu stratejik liman kenti, dönemin askeri operasyonlarının tam merkezinde konumlanıyordu.
Antik dönem tarihçilerinden Ksenofon’un geride bıraktığı yazılı kayıtlara göre, literatürde “darik” olarak isimlendirilen bu altın sikkelerin her bir adedi, bir paralı askerin bir aylık hizmet bedelini karşılamaya yetiyordu.
Arkeologlar ve araştırmacılar, çömlek içerisinde toplu halde bulunan bu paraların gelecekteki askeri bir harekâtı finanse etmek amacıyla oluşturulmuş bir askeri fon olabileceğini ya da limandaki imar projelerinde harcanmak üzere saklanmış olabileceğini tahmin ediyor. Yaşanan ani bir askeri mağlubiyet yahut acil tahliye mecburiyeti nedeniyle, parayı gizleyen yetkilinin şehre bir daha geri dönemediği ihtimali üzerinde duruluyor.
