Eyfel Kulesi’nin 1889 Dünya Fuarı için inşa edilen orijinal spiral merdiveninin 14 basamaklık bir bölümü yakında açık artırmaya sunulacak. Yılda yaklaşık yedi milyon kişinin ziyaret ettiği kulede 1983’teki modernizasyon çalışmaları sırasında sökülen merdivenler böylece yeni bir hikâyeye kavuşuyor. Fransız mühendis Gustave Eiffel’in tasarladığı bu merdiven parçası artık bir koleksiyonerin evinde ya da bir kurumun sergi salonunda yoluna devam edecek.
Merdivenin gizli yolculuğu 137 yıla uzanıyor
Kule tamamlandıktan sonra ikinci kattan zirveye çıkan spiral merdiven 1983 yılında asansörlerin kurulması için demonte edildi. Toplam 24 parçaya ayrılan merdivenin dört bölümü müzelere bağışlandı. Kalan 20 parça ise çeşitli açık artırmalarda satıldı. Şu anda kimliği açıklanmayan bir Fransız iş insanına ait olan bu özel 14 basamaklık bölüm 40 yılı aşkın süre depoda korunduktan sonra yeniden satışa çıkarıldı. Parça yakın zamanda kule bakımından sorumlu zanaatkârlar tarafından özenle restore edildi.
Artcurial’dan uzman yorumu: Cesaret isteyen ilk satış
Artcurial müzayede evi uzmanı Sabrina Dolla parçayı “Eyfel Kulesi’nin tarihine ve evrensel tarihe gerçek bir tanıklık” olarak nitelendiriyor. Dolla’ya göre bu bölüm 1983’teki ilk açık artırmada sunulan eserlerden biriydi. O dönemde müzayede savaşına ilk giren kişi olmak cesaret gerektiriyordu. Koleksiyoner parçayı uzun yıllar sakladıktan sonra şimdi yeni bir alıcıya emanet etmeye hazırlanıyor.
Fiyat iddialı ancak gerekçeleri güçlü
Müzayede evinin internet sitesine göre parça 120 bin ile 150 bin euro arasında değerleniyor. Dolla önceki satışlar ve parçaların nadirliğini göz önünde bulundurarak bu fiyat aralığının iddialı ancak haklı nedenleri olduğunu vurguluyor. Yaklaşık 2,7 metre yüksekliğindeki 14 basamaklık bölümün “gerçek anlamda sürükleyici bir nesne, zaman ve mekânda durağan bir yolculuk” niteliği taşıdığını belirtiyor.
2016 rekoru aşılabilir mi?
Bu satış Artcurial’ın merdiven parçalarını piyasaya sürdüğü birkaç olaydan yalnızca biri. 2016 yılında başka bir bölüm 523 bin 800 euroya alıcı bulmuştu. Dolla bu rekoru aşma konusunda umutlu. Parçanın hem tarihi değeri hem de restorasyon kalitesiyle yeni bir rekora imza atması bekleniyor.
Merdiven parçaları dünyanın dört bir yanına dağıldı
Merdivenin bazı parçaları Fransa’da Musée d’Orsay ve Cité des Sciences et de l’Industrie gibi önemli müzelerde sergileniyor. Diğerleri ise New York’ta Özgürlük Heykeli yakınlarında ve Japonya’daki Yoishii Vakfı bahçelerinde yer alıyor. Dolla potansiyel alıcıların uluslararası olacağını öngörüyor. Özel koleksiyonerlerden kültür kurumlarına şirket merkezlerini tarihi bir objeyle süslemek isteyen firmalara kadar geniş bir yelpaze bekleniyor.
Tartışmalı bir ikonun kalıcı mirası
Kule tamamlanmadan önce 1887’de önde gelen Fransız sanatçılar ve edebiyatçılar yapıyı “gereksiz” ve “canavarca” diye eleştirmişti. Zamanla bu eleştiriler yerini hayranlığa bıraktı. Bugün Eyfel Kulesi mühendislik harikası olarak kabul ediliyor. İşte bu nedenle 137 yıllık merdiven parçası yalnızca bir demir yığını değil aynı zamanda bir dönemin ruhunu yansıtan somut bir miras niteliği taşıyor.
Açık artırma tarih meraklılarını bir araya getirecek
Mayıs ayındaki açık artırma hem Fransa hem de dünya genelinde büyük ilgi uyandıracak. Parça yalnızca maddi değeriyle değil taşıdığı duygusal ve tarihi ağırlıkla da dikkat çekiyor. Kim bilir belki de bu 14 basamak yeni sahibinin evinde ya da bir sergi salonunda binlerce ziyaretçiyi ağırlamaya devam edecek. Eyfel Kulesi’nin efsanevi merdiveni böylece bir kez daha zamana meydan okuyacak.
