Yapay genel zekaya (AGI) ulaşma yolunda trilyon dolarlık yatırımlar yapılmaya devam ederken, bilgisayar biliminin öncü isimlerinden Peter J. Denning’den çarpıcı bir uyarı geldi. Denning, “Turing’s Mistake: Escaping the Yoke of Unintelligent Machines” başlıklı analizinde, insan gibi düşünen yapay zeka fikrinin hiçbir zaman gerçekleşmeyebileceğini savundu.
TURING’İN İKİ TEMEL YANILGISI
İşletim sistemleri mimarisi ve sanal bellek yönetiminin öncülerinden olan Denning, yapay zeka alanındaki mevcut kilitlenmeyi Alan Turing’in 1950’de ortaya attığı iki kabule bağlıyor. Bunlardan birincisi insan zekasının bedenden bağımsız bir yazılım gibi bilgisayarlara yüklenebileceği fikri, ikincisi ise zekanın sadece bir taklit testi olan Turing Testi ile ölçülebileceği düşüncesi. Denning’e göre bu iki varsayım araştırmacıları 75 yıldır yanlış bir kulvara sürüklüyor.
İNSAN BİLGİSİ KODLANAMIYOR: “ZIMNİ BİLGİ” ENGELİ
Analizin odağında “örtük” veya “zımni bilgi” kavramı yer alıyor. Sağduyu, sezgiler, duygular, pratik deneyimler ve kültürel birikim gibi kelimelere dökülemeyen insan becerilerinin makine öğrenmesiyle yapay zekaya aktarılamayacağını belirten bilim insanı, 40 yıl süren ve 25 milyon maddelik veri tabanı oluşturan Cyc projesinin dahi sağduyulu akıl yürütme sağlayamadığını hatırlatıyor.
Denning; ChatGPT, Claude ve Gemini gibi büyük dil modellerinin kelimeleri istatistiksel olarak işlediğini fakat kelimelerin temsil ettiği gerçek anlamı kavrayamadığını vurguluyor.
ASIL RİSK SÜPER ZEKA DEĞİL, UYUMSUZ MAKİNELER
Geleceğe dair en büyük tehdidin insanlığı köleleştiren bir “süper zeka” olmadığını ifade eden araştırmacı, asıl tehlikenin insan seviyesine ulaşamadan da birbirine bağlı çalışan, öngörülemez ve insan hedefleriyle uyumsuz hareket eden yapay zeka sistemleri olduğunu belirtiyor. Denning’e göre temel odak insanı taklit eden makineler üretmek değil, farklı şekilde düşünen yapay zeka sistemleriyle güvenli bir şekilde bir arada yaşamayı öğrenmek olmalı.
