İstanbul barajlarında sıcaklarla birlikte gerileme başladı

İSKİ‘nin 1 Haziran verilerine göre İstanbul baraj doluluk oranı yüzde 70,83‘e geriledi. Mayıs ayı boyunca neredeyse sıfır yağış katkısı olan barajlarda düşüş trendi artık belirgin biçimde başlamış görünüyor. Geçen yılın aynı tarihinde doluluk yüzde 76‘yı aşıyordu.

İstanbul barajları haziran ayına düşüşle girdi. 1 Haziran itibarıyla doluluk oranı yüzde 70,83 olarak kaydedildi. Mayıs sonunda yüzde 71,63 olan oran, son beş günde yaklaşık 0,80 puan geriledi. 30 Nisan’da yaklaşık yüzde 70 olan doluluk, 31 gün sonra yine yüzde 70 civarında kapandı.

Barajlardaki mevcut su miktarı yaklaşık 610 milyon metreküpe geriledi. Mayıs ayının sonunda gelen oranlar bazında son 10 yılda bu rakamın altında kalan yalnızca iki yıl var: 2023’te yaklaşık 415 milyon metreküp ve 2020’de yaklaşık 575 milyon metreküp. Geri kalan yedi yılda su miktarı 650-745 milyon metreküp aralığındaydı. Bu yılki 610 milyon metreküp, son 10 yılın en düşük üçüncü haziran girişi.

Doluluk oranlarında da benzer bir durum yaşanıyor. Yaza girmeden önce mayıs sonunda 10 yılın en düşük doluluk oranı 2023’teki yüzde 48, ardından 2020’deki yüzde 66. Bu yılki yüzde 70 civarındaki kapanış, üçüncü en düşük oran oldu. Geçen yıl aynı dönemde doluluk yüzde 76’yı aştığında bile 2025’in ikinci yarısında İstanbul’da tarihi bir erime yaşandı ve Aralık’ta baraj doluluk oranı yüzde 17,12’ye kadar geriledi.

İSTANBUL BARAJ DOLULUK ORANLARI (1 HAZİRAN 2026)

  • Ömerli Barajı: %96,24
  • Darlık Barajı: %90,40
  • Elmalı Barajı: %9,62
  • Terkos Barajı: %59,26
  • Alibey Barajı: %65,42
  • Büyükçekmece Barajı: %53,59
  • Sazlıdere Barajı: %43,38
  • Istrancalar Barajı: %26,27
  • Kazandere Barajı: %56,12
  • Pabuçdere Barajı: %53,40

DÜŞÜŞ TRENDİ BAŞLADI, BU YAZ ZOR GEÇEBİLİR

İstanbul barajlarında 1 Haziran itibarıyla artık net bir düşüş trendi gözlemleniyor. 25 Mayıs’ta 71,72 doluluk oranı görüldükten sonra düşüş trendine girildi. Bir haftada doluluk oranı 70,83‘e geriledi. Mayıs ayı bitmeden başlayan bu düşüş yazın gelecek tehlikenin habercisi olabilir.

Bu düşüşün temel sebebi, haziran ayıyla birlikte artan günlük tüketim ve buharlaşmanın barajlara gelen suyu artık geçiyor olması. İstanbul’un günlük su tüketimi kış aylarında 2,8-3 milyon metreküp civarında seyrederken, yaz aylarında 3,5 milyon metreküpü aşıyor.

Sıcaklıkların yükseldiği günlerde buharlaşma kayıpları da hızlanıyor. Bu noktadan itibaren yoğun bir yağış dalgası gelmediği sürece doluluk oranının düşmeye devam etmesi bekleniyor.

Mevcut su miktarı yaklaşık 610 milyon metreküp. Günlük ortalama 3 milyon metreküplük tüketime bölündüğünde bu stok yaklaşık 203 günlük su anlamına geliyor. Ancak yaz aylarında tüketim 3,5 milyon metreküpü aştığında bu süre daha da kısalıyor.

2025’te mayıs sonunda yüzde 76 olan doluluk, haziranda 65’e, temmuzda 53’e, ağustosta 40’a, eylülde 28’e düşmüş ve aralıkta yüzde 17,12 ile dibe vurmuştu. Bu yıl başlangıç noktasının 6 puan daha düşük olması, benzer bir erime senaryosunda İstanbul’un daha erken ve daha sıkı su yönetimi tedbirleriyle karşı karşıya kalabileceği anlamına geliyor.

BARAJ DOLULUK ORANI NEDEN ÖNEMLİ?

İstanbul’un yıllık su tüketimi tüm barajların toplam kapasitesini aşıyor. Bu yapısal açık, doluluk oranlarını yalnızca teknik bir istatistik olmaktan çıkarıp kentin günlük yaşamını doğrudan belirleyen bir gösterge haline getiriyor. Özellikle tüketimin zirve yaptığı yaz aylarında barajlardaki her puanın karşılığı somut.

DOLULUK ORANI NE ANLAMA GELİYOR?

Bir barajda o an biriken su hacminin, barajın azami kapasitesine bölünüp yüzle çarpılmasıyla elde edilen yüzdelik değer doluluk oranını veriyor. Yağışlar, tüketim, buharlaşma ve mevsimsel koşullar bu rakamı her gün değiştiriyor. İstanbul’da bu veri hem anlık durumu hem de aylık su bütçesini planlamanın temel aracı.

TOPLAM DOLULUK İLE AKTİF DOLULUK NEDEN FARKLIDIR?

Barajların dip kısmında fiziksel nedenlerle çekilemeyen bir su kütlesi bulunuyor; buna ölü hacim deniyor. Toplam doluluk bu kullanılamaz kısmı da sayarken, aktif doluluk yalnızca gerçekten şebekeye verilebilecek suyu gösteriyor. Su yönetimi kararlarında esas alınan her zaman aktif doluluk rakamı.

YAZ ÖNCESİ İSTANBUL BARAJLARINDA HEDEF ORAN NE OLMALI?

Uzmanlar yüzde 70’i asgari güvenlik çizgisi olarak belirliyor; rahat bir yaz geçirmek için yüzde 80-90 bandı gerekiyor. İstanbul’un yıllık tüketimi tüm barajların kapasitesini aştığından kent zaten Melen ve Yeşilçay gibi dış kaynaklara yapısal olarak bağımlı. Yüzde 70’in hemen üzerinde ya da altında yaza girmek, dar bir tampon bölgeyle ilerlemek anlamına geliyor.

DOLULUK ORANI DÜŞTÜĞÜNDE NE OLUR?

Su seviyesi geriledikçe etkiler kademeli biçimde ağırlaşıyor. Önce şebekedeki baskı düşüyor, üst katlara su çıkmakta zorlanılıyor. Ardından gece saatlerinde ya da belirli bölgelerde planlı kesintiler başlıyor. İstanbul bu süreci 2025’in ikinci yarısında yaşadı; doluluk Aralık’ta yüzde 17,12’ye gerileyerek son 10 yılın en düşük seviyesini görmüştü.

İSTANBUL BARAJLARINDAKİ SU NE AMAÇLA KULLANILIYOR?

İstanbul’un 10 barajı neredeyse tamamıyla içme ve kullanma suyu sağlıyor; tarımsal sulama veya enerji üretimindeki payları ihmal edilebilir düzeyde. Barajlardan çekilen su İSKİ arıtma tesislerinde işlendikten sonra kentin şebekesine veriliyor.

Author: Yusuf Arslan