İstanbul barajlarında yazın temposu netleşiyor: Geri sayım başladı

İstanbul barajlarında haziran erimesinin ilk haftası tamamlandı ve düşüşün temposu artık ölçülebilir hale geldi. 1 Haziran’da yüzde 70,83 olan doluluk, 8 Haziran itibarıyla yüzde 69,51‘e indi. Bir haftada yüzde 1,32 kayıp, günlük ortalama 0,19 puanlık erime anlamına geliyor.

Bu hız henüz geçen yılın haziran performansının gerisinde. 2025’te haziran ayı boyunca doluluk yüzde 76’dan 65’e düşmüş, tek ayda yüzde 11 erimişti. Günlük ortalama düşüş 0,37 puanla bu yılın neredeyse iki katıydı. Ancak sıcaklıklar arttıkça tüketim ve buharlaşmanın yükselmesiyle haziran ikinci yarısında erime hızının artması bekleniyor.

Mevcut su miktarı yaklaşık 603 milyon metreküp. Melen ve Yeşilçay regülatörlerinin günlük ortalama 2,5 milyon metreküplük katkısı sürdüğü sürece İstanbul’un yaz tüketimini karşılaması mümkün görünüyor.

İSTANBUL BARAJ DOLULUK ORANLARI (8 HAZİRAN 2026)

  • Ömerli Barajı: %94,86
  • Darlık Barajı: %88,78
  • Elmalı Barajı: %92,71
  • Terkos Barajı: %58,21
  • Alibey Barajı: %64,23
  • Büyükçekmece Barajı: %51,98
  • Sazlıdere Barajı: %42,34
  • Istrancalar Barajı: %21,73
  • Kazandere Barajı: %53,58
  • Pabuçdere Barajı: %50,73

HAZİRAN SONUNDA DOLULUK NEREDE OLACAK?

İstanbul barajlarının ilk haftalık erime hızı, haziran sonuna ilişkin ip uçları veriyor. Günlük ortalama 0,19 puanlık düşüşle kalan 22 gün hesaplandığında haziran sonunda doluluk yaklaşık yüzde 65 bandına gerileyebilir. Bu rakam, geçen yılın haziran sonu seviyesiyle neredeyse aynı.

Geçen yıl haziran sonundaki yüzde 65’ten sonra, doluluk oranları temmuzda 53’e, ağustosta 40’a, eylülde 28’e düşmüştü. Yılın ikinci yarısındaki toplam erime yüzde 48 oranında olmuştu. Bu yıl aynı senaryo tekrarlanırsa İstanbul, ekim başında yüzde 20’lerin altına inme riskiyle karşı karşıya kalabilir.

Ancak bu tahmni belirleyecek birçok değişken var. Melen ve Yeşilçay’ın performansı, yaz sıcaklıklarının şiddeti, olası beklenmedik yağışlar ve İSKİ’nin alacağı tasarruf tedbirleri sonucu şekillendirecek. 2026’nın ilk beş ayında Melen ve Yeşilçay’dan 386 milyon metreküp su alınmıştı; bu dış kaynakların yaz boyunca kesintisiz çalışması İstanbul’un en büyük güvencesi.

BARAJ DOLULUK ORANI NEDEN ÖNEMLİ?

İstanbul su ihtiyacını barajlar ve Melen-Yeşilçay regülatörleri olmak üzere iki ana kaynaktan karşılıyor. Barajlardaki doluluk oranı bu sistemin sağlığını ölçen en temel gösterge. Geçen yıl doluluk yüzde 17’ye düştüğünde kent ciddi bir su kriziyle yüz yüze gelmişti ve o deneyim, doluluk oranlarının İstanbulluların günlük yaşamını ne kadar doğrudan etkilediğini bir kez daha kanıtladı.

BARAJ DOLULUK ORANI NEDİR?

Bir barajda bulunan suyun o barajın taşıyabileceği en yüksek miktara oranı, doluluk oranı olarak adlandırılıyor. İSKİ bu oranı her gün yüzde cinsinden açıklıyor. Yağışlar doluluk oranını artırırken kentsel tüketim ve buharlaşma düşürüyor.

AKTİF DOLULUK VE TOPLAM DOLULUK NEDEN FARKLI GÖSTERİLİYOR?

Barajın en derin noktasında kalan su teknik olarak pompalanıp kullanılamıyor ve bu kısma ölü hacim deniyor. Toplam doluluk ölü hacmi de hesaba katarken aktif doluluk yalnızca musluklara gerçekten verilebilecek suyu gösteriyor. İSKİ’nin su yönetimi kararları aktif doluluk üzerinden veriliyor.

İSTANBUL’UN YAZ BOYUNCA SU İHTİYACI NE KADAR?

İstanbul’un yıllık su tüketimi 1,1-1,2 milyar metreküp civarında. Tüm barajların kapasitesi ise 868 milyon metreküp olduğundan barajlar tamamen dolu olsa bile İstanbul’a ancak 8-10 ay yetecek su tutuyor. Bu yapısal açığı yıllık 575 milyon metreküp kapasiteli Melen Regülatörü ve Yeşilçay kapatıyor. İstanbul’un su güvenliği bu dış kaynakların kesintisiz çalışmasına doğrudan bağlı.

DOLULUK ORANI DÜŞTÜĞÜNDE NE OLUYOR?

Barajlarda doluluk oranı düştüğünde ilk aşamada şebekedeki su baskısı zayıflıyor ve özellikle yüksek katlarda musluklardan su gelmemeye başlıyor. Devamında belirli saatlerde veya semtlerde dönüşümlü kesintiler uygulanıyor. İstanbul 2025 Aralık’ında doluluk yüzde 17’ye indiğinde bu aşamaların eşiğine gelmişti.

İSTANBUL BARAJLARI NE AMAÇLA ÇALIŞIYOR?

İstanbul’un 10 barajı neredeyse tamamıyla içme ve kullanma suyu üretimine ayrılmış durumda. Tarımsal sulama veya enerji üretimine katkıları yok denecek kadar az. Barajlardan çekilen su İSKİ arıtma tesislerinde işlenip kentin şebekesine veriliyor.

Author: Yusuf Arslan