Uluslararası düşünce kuruluşu Global Energy Monitor tarafından yayımlanan “Yükseliş ve Çöküş 2026” raporuna göre, küresel kömür kurulu gücü 2025’te yüzde 3,5 artarak 2 bin 203 gigavata ulaştı.
Ancak aynı dönemde kömürden elektrik üretimi yüzde 0,6 oranında geriledi. Bu durum, kömür santrallerinin sayısı artarken kullanım oranlarının düştüğünü gösterdi.
ÇİN VE HİNDİSTAN AYRIŞMANIN MERKEZİNDE
Kömür yatırımlarındaki artış ile üretimdeki düşüş arasındaki fark en çok Çin ve Hindistan’da görüldü.
Çin’de kurulu güç yüzde 6 artarken, üretim yüzde 1,2 azaldı
Hindistan’da kapasite yüzde 3,8 yükselirken, üretim yüzde 2,9 geriledi
Dünyadaki yeni kömür santrali inşaatlarının yüzde 95’i bu iki ülkede gerçekleşti. Çin’de 161,7 gigavatlık yeni ve yeniden gündeme alınan projelerle tarihi zirve görülürken, Hindistan’da da önemli yeni projeler dikkat çekti.
YENİLENEBİLİR ENERJİ KÖMÜRÜ GERİDE BIRAKIYOR
Rapora göre, Çin ve Hindistan’da güneş ve rüzgar enerjisinde yaşanan rekor artışlar, kömürden elektrik üretimini sınırlayan en önemli faktör oldu.
Bu gelişme, enerji dönüşümünün hızlandığını ve kömürün elektrik üretimindeki rolünün giderek azaldığını gösteriyor.
KÖMÜRDEN ÇIKIŞTA BÖLGESEL FARKLILIKLAR
Latin Amerika, 2025 yılında yeni kömür santrali inşa etmeme kararıyla öne çıkarken, Güney Kore kömürü tamamen terk etme taahhüdünde bulundu.
Öte yandan, küresel ölçekte planlanan kömür santrali kapanışlarının yaklaşık yüzde 70’i gerçekleşmedi. Bu oran Avrupa Birliği’nde yüzde 69, ABD’de ise yüzde 59 seviyesinde kaydedildi.
UZMANLAR: ASIL SORUN POLİTİKALAR
Global Energy Monitor yetkilileri, kömürden uzaklaşma sürecinin başladığını ancak politikaların bu dönüşümü yeterince desteklemediğini vurguluyor.
Uzmanlara göre, sorun alternatif enerji kaynaklarının eksikliği değil, kömürü hâlâ gerekli gören politikaların devam etmesi.
TÜRKİYE’DE KAPASİTE SABİT, PROJELER AZALIYOR
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı COP31’in bu yılki ev sahibi Türkiye’de ise kömür kapasitesi yaklaşık 20,5 gigavat seviyesinde sabit kaldı.
Buna karşılık yeni kömür santrali projelerinde ciddi düşüş yaşandı. 2015 yılında 70’in üzerinde olan proje sayısı, bugün yalnızca Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne eklenmesi planlanan iki üniteyle sınırlı kaldı.
TÜRKİYE’YE ‘KÖMÜRDEN ÇIKIŞ’ ÇAĞRISI
Uzmanlar, Türkiye’nin COP31 başkanlığı sürecinde iklim politikalarında daha net adımlar atması gerektiğini belirtiyor.
Enerji güvenliği ve iklim hedefleri açısından kömürden kademeli çıkış planının oluşturulması gerektiği vurgulanırken, Türkiye’nin bu alanda atacağı adımların uluslararası arenada yakından takip edileceği ifade ediliyor.
