Lübnan, İsrail ile yeni tur doğrudan müzakereler için salı günü Washington’da masaya oturmaya hazırlanıyor. Ancak görüşmeler, İran’ın ABD ile yürüttüğü müzakerelerde Lübnan’ı da pazarlık başlıklarından biri haline getirmesi nedeniyle gölgede başladı.
Lübnanlı yetkililer, İsrail ile yüz yüze görüşmelerin ülkede süren savaşı sona erdirmenin tek yolu olduğunu savunuyor. Çatışmalar, Hizbullah’ın 2 Mart’ta İran’a destek amacıyla İsrail’e ateş açmasının ardından başlamış; İsrail’in hava ve kara saldırılarıyla Lübnan’da 4 binden fazla kişi yaşamını yitirmişti.
Nisan ayından bu yana Lübnan ile İsrail arasında yapılan dört tur görüşme kalıcı bir ateşkes sağlayamadı. Buna karşılık, çatışmalardaki en uzun duraklama bu hafta İran ile ABD arasında varılan mutabakatın ardından yaşandı.
Söz konusu mutabakatın, Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların durmasını öngördüğü belirtildi.
Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun’un da aralarında bulunduğu ülke liderleri, daha önce birçok kez Tahran’ın Lübnan adına müzakere yürütemeyeceği uyarısında bulunmuştu.
“LÜBNAN EN ZAYIF POZİSYONUNDA”
Reuters’a konuşan bir Lübnanlı yetkili ile Lübnan dosyası üzerinde çalışan iki yabancı yetkili, İran-ABD mutabakatının Beyrut yönetiminin elini zayıflattığını belirtti. Kaynaklara göre bu gelişme, Lübnan’ın İsrail ile bu hafta yapacağı görüşmelerin etkisini de tartışmalı hale getirdi.
Lübnanlı yetkili, üç gün sürmesi planlanan müzakerelerden somut ilerleme çıkması konusunda şüpheli olduğunu söyledi. Yetkili, “Bu görüşmelerde bizimle İsrailliler arasında temel bir güven sorunu var. Biz onların taleplerini yerine getiremiyoruz, onlar da bizim taleplerimizin tamamını reddediyor” dedi.
Lübnan’ın görüşmelerdeki temel hedeflerinden biri, İsrail ordusunun ülkeden çekilmesini sağlamak olacak. Ancak üst düzey İsrailli yetkililer, askerlerin güney Lübnan’da süresiz olarak kalacağını ifade ediyor.
Lübnanlı yetkili, Beyrut’un masada İsrail’den çekilme için “makul” bir takvim sunmasını talep edeceğini belirtti. Yetkili, “Bu görüşmelerde ivme yaratmak ve İran’la yaşanan bu çekişmede alan kazanmak için elimizdeki tek fırsat bu” değerlendirmesinde bulundu.
İSRAİL’İN HEDEFİ HİZBULLAH’IN SİLAHSIZLANDIRILMASI
İsrail tarafı ise yeni tur görüşmelerin amacını “Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve Lübnan ile gerçek bir barış anlaşmasına ulaşılması” olarak tanımlıyor.
İsrail hükümet sözcüsü David Mencer, yeni müzakereler öncesinde yaptığı açıklamada, Lübnan ile anlaşmanın önündeki tek engelin Hizbullah olduğunu savundu. Mencer, bu nedenle Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve dağıtılması gerektiğini söyledi.
Lübnan hükümeti ise 2025’ten bu yana Hizbullah’ı doğrudan karşısına almadan silahsızlandırmaya yönelik temkinli bir politika izliyor. Beyrut yönetimi, grupla doğrudan çatışmaya girilmesinin ülkede iç çatışma riskini artırmasından endişe ediyor.
Hizbullah, tamamen silahsızlanmayı reddederken, Lübnan hükümetine İsrail ile yürüttüğü doğrudan görüşmelerden çekilme çağrısı yaptı.
ATEŞKES GİRİŞİMLERİ SONUÇSUZ KALDI
Lübnan Cumhurbaşkanı Aoun, İsrail ile doğrudan görüşmeleri ilk olarak mart ayında önermişti. Ancak müzakereler, ABD’nin diplomatik sürecin önünü açmak amacıyla ateşkes ilan etmesinin ardından nisan ortasında başlayabildi.
Bu süreçte İsrail’in Beyrut’un güney banliyölerine yönelik hava saldırıları büyük ölçüde durdu. Ancak güney Lübnan’da şiddetli çatışmalar devam etti ve İsrail askerleri Lübnan köylerine doğru işgalini sürdürdü.
ABD, haziran başında Lübnan-İsrail görüşmeleri kapsamında yeni bir ateşkes girişimi daha duyurdu. Ancak bu girişim, Hizbullah’ın ateşi kesmesi şartına bağlandığı için grup tarafından reddedildi.
Hizbullah ise İran’ın ABD ile nihai anlaşma görüşmelerinde İsrail’in Lübnan’dan çekilmesini talep edeceğini düşünüyor. Grup, Lübnan hükümetinin doğrudan İsrail ile müzakere etmek yerine İran’ın yürüttüğü diplomatik hatta güvenmesi gerektiğini savunuyor.
