ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, 60 ticaret ortağı ülkeye yönelik yürütülen soruşturmaların ardından dün gece yeni gümrük vergilerini duyurdu. Vergi kararlarının yürürlüğe girmesi için öncelikle bir görüş alma ve değerlendirme sürecinden geçmesi gerekiyor.
HEDEFTE 60 TİCARET ORTAĞI VAR
Açıklamada, zorla çalıştırılarak üretilen malların ithalatını yasaklayan kuralları “uygulamakta ve etkili bir şekilde yürütmekte başarısız olduğu” iddia edilen 60 ticaret ortağı listelendi.
Aralarında Çin, Japonya, Güney Kore ve Brezilya’nın da bulunduğu bu ülkelerin büyük bir kısmı, ABD’ye yaptıkları ihracatta yüzde 12,5 oranında bir gümrük vergisiyle karşı karşıya kalacak. Greer’in ofisinin zorla çalıştırmayı engellemek için bazı adımlar attığını veya taahhütlerde bulunduğunu belirttiği İngiltere, Kanada, Meksika, Avrupa Birliği, Tayvan ve Arjantin’in de aralarında bulunduğu 16 ticaret ortağına ise yüzde 10’luk daha düşük bir oran uygulanacak.
Sığır eti, domates ve kahve gibi bazı ürünler ise bu vergilerden muaf tutulacak. Ofis ayrıca, ülkelerin eşit miktarda Amerikan tekstil ürünü ithal etmeleri halinde bazı yabancı tekstil ürünlerinin ABD’ye indirimli gümrük vergisiyle girmesine izin verecek bir kuralı da değerlendirdiğini açıkladı.
“AMERİKAN İŞÇİSİ HAKSIZ REKABETLE KARŞI KARŞIYA”
Greer’in ofisi, ABD’den farklı olarak diğer birçok ülkenin zorla çalıştırma yoluyla üretilen ithal ürünlere yönelik güçlü yasaklara sahip olmaması nedeniyle bu kuralların gerekli olduğunu savundu. Buna göre söz konusu ülkelerdeki şirketler zorla çalıştırmadan haksız kazanç sağlayabiliyor veya ürünlerini daha düşük maliyetle üretebiliyor bu durum zorla çalıştırılarak üretilen malları kullanmasına izin verilmeyen Amerikan şirketlerinin rekabet gücünü azaltıyor.
Yaptığı açıklamada Greer, “En önemli ticaret ortaklarımızın zorla çalıştırma ile üretilen malların ithalatı konusunu çözüme kavuşturamaması kabul edilemez. Bu durum, Amerikan işçilerinin küresel çapta eşitsiz şartlarda rekabet etmeye zorlandığı bir dinamik yaratıyor” ifadelerini kullandı. Greer sözlerine şöyle devam etti: “Bu adaletsizliğe daha fazla müsamaha göstermeyeceğiz.”
YÜKSEK MAHKEME KARARI SONRASI YENİ VERGİ FORMÜLÜ
Ek gümrük vergileri Trump’ın ekonomi ajandasının temel bir parçasını oluşturuyor. Trump, ithalat vergilerinin ticaret açıklarını azaltabileceğini ve haksız ticari uygulamalar olarak gördüğü sorunları ortadan kaldırabileceğini savunuyor. Ancak birçok ekonomist bu tarifelerin yüksek fiyatlara ve ekonomik büyümede yavaşlamaya yol açacağı konusunda uyarıyor.
Başkanın geçen yıl uygulamaya koyduğu kapsamlı, ülke bazlı gümrük vergileri ise şubat ayında Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilmişti. Mahkeme, hükümetin başvurduğu acil durum yetkileri yasasının, gümrük vergisi uygulama yetkisini içermediğine hükmetmişti.
1974 TARİHLİ YASASI DEVREDE
Bu karardan bu yana Trump, vergi sistemini farklı yasaları kullanarak yeniden hayata geçirmeye çalışıyor. Salı günü açıklanan gümrük vergileri, hükümete iddia edilen haksız ticari uygulamaları soruşturma ve gümrük vergileri ile diğer kısıtlamaları getirme yetkisi veren 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Maddesine dayanıyor. Greer’in ofisi mart ayında 16 ülkeye yönelik “yapısal kapasite fazlası” ya da tüketebileceklerinden daha fazla mal üretimi gerekçesiyle ayrı bir 301. Madde soruşturması başlatmıştı.
Trump ayrıca Yüksek Mahkeme’nin kararından hemen sonra çoğu ithalat ürününe geçici olarak yüzde 10’luk gümrük vergisi uygulamak için 1974 tarihli ticaret yasasının bir diğer hükmü olan 122. Maddeyi de kullanmıştı. Ancak bu yasa “büyük ve ciddi… ödemeler dengesi açıklarına” yanıt olarak sadece 150 güne kadar gümrük vergisi uygulanmasına izin veriyor. Bir ticaret mahkemesi ise geçen ay bu vergilerin geçersiz olduğuna hükmetmişti.
Hazine Bakanı Scott Bessent, bu geçici tarifelerin yerini eninde sonunda salı günü açıklananlara benzer 301. Madde vergilerinin alabileceğini öne sürdü.
Mart ayı başlarında CNBC’ye verdiği demeçte Bessent, 301. Madde gibi yasaları daha yavaş işleyen ancak yasal olarak “daha sağlam” şeklinde nitelendirerek, “Gümrük vergisi oranlarının beş ay içinde eski seviyesine döneceğine inancım tam” diye konuşmuştu.
