TARİHTE BUGÜN 10 Mayıs

OLAYLAR

1497 – Amerigo Vespucci, Yeni Dünya’ya doğru yapacağı ilk yolculuk için İspanya’nın Cádiz kentinden ayrıldı.
1503 – Kristof Kolomb, Cayman Adaları’na geldi ve burada gördüğü sayısız deniz kaplumbağasından dolayı buraya “Las Tortugas” adını verdi.
1556 – Marmara denizi depremi meydana geldi.
1799 – Cezzar Ahmed Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu, Akka’da Napolyon Bonapart’ın komutasındaki Fransız ordusunu yenilgiye uğrattı.
1824 – Londra’nın Trafalgar Meydanı’nda bulunan ünlü müzesi The National Gallery, halkın ziyaretine açıldı.
1868 – Bugünkü adı Danıştay olan Şura-yı Devlet kuruldu.
1872 – Victoria Woodhull, ABD Başkanlığı’na aday olan ilk kadın oldu.
1876 – Osmanlı Devleti’nde, basına sansür uygulaması başlatıldı.
1908 – Anneler Günü, ABD’de ilk kez Batı Virginia Eyaleti’nin Grafton kentinde kutlandı.
1919 – İtilaf Devletleri temsilcileri, Paris’te, Yunanların İzmir’i işgali konusunda karar aldı.
1920 – ABD Komünist Partisi kuruldu.
1920 – New York’ta mültimilyarder iş insanı Nelson Rockefeller, sahibi olduğu binanın ön cephesine, Meksikalı ressam Diego Rivera’nın yaptığı duvar panosunda Lenin resmi olduğu için ressamı kovdu ve panoyu parçaladı.
1921 – Mustafa Kemal Paşa, TBMM’de Müdafaayı Hukuk Grubu’nu kurdu.
1933 – Almanya’da Naziler; Heinrich Mann, Upton Sinclair, Erich Maria Remarque gibi yazarların kitaplarını yakmaya başladı.
1939 – Radyo dalgalarına dair antlaşmayı Türkiye de imzaladı.
1940 – II. Dünya Savaşı: Winston Churchill, Birleşik Krallık Başbakanı olarak görevlendirildi.
1940 – II. Dünya Savaşı: Alman birlikleri Hollanda’ya saldırdı ardından Almanya’nın Fransa Muharebesi başladı.
1941 – II. Dünya Savaşı: Rudolf Hess, Birleşik Krallık ve Almanya arasında gerçekleşebilecek bir barış antlaşmasını başlatabilmek umuduyla, İskoçya topraklarına gizlice paraşütle indi.
1941 – 550 Alman uçağı Londra’yı bombaladı, yaklaşık 1400 sivil öldü.
1960 – ABD’ye ait “USS Triton” adlı nükleer denizaltı, Dünya çevresini su altından dolaştığı ilk seferini tamamladı.
1961 – TBMM, nispi temsil seçim sistemini kabul etti.
1971 – Sıkıyönetim yasasında değişiklik yapıldı. Gözaltı süresi 30 güne çıkarıldı.
1978 – İstanbul, Beyoğlu’ndaki tarihi Çiçek Pasajı çöktü. Enkaz altında kalan 12 kişi öldü, 16 kişi yaralandı.
1981 – François Mitterrand, üçüncü kez katıldığı seçimlerde Fransa Cumhurbaşkanı oldu.
1993 – Tayland’da “Kader Oyuncak Fabrikası”nda çıkan bir yangın, çoğu çocuk denecek yaşta genç kadınlardan oluşan 188 işçinin ölümüne yol açtı.
1994 – Güney Afrika Cumhuriyeti’nin ilk siyah Devlet Başkanı Nelson Mandela göreve başladı.
1996 – DYP Genel Başkanı Tansu Çiller’in Başbakanlık’tan ayrılmadan 22 gün önce, örtülü ödenekten 500 milyar lira çektiği açıklandı.
2002 – Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü, Paris’te bir tren garının zemininde gerçekleştirdiği fotoğraf eylemini sona erdirdi.
2010 – Deniz Baykal, CHP Genel Başkanlığından istifa ettiğini açıkladı.

DOĞUMLAR

1746 – Gaspard Monge, Fransız matematikçi ve Tasarı Geometri’nin kurucusu (ö. 1818)
1788 – Augustin-Jean Fresnel, Fransız fizikçi (ö. 1827)
1838 – John Wilkes Booth, Amerikalı tiyatro oyuncusu (ABD Başkanı Abraham Lincoln’e suikast düzenleyen) (ö. 1865)
1872 – Marcel Mauss, Fransız sosyolog (d. 1950)
1878 – Gustav Stresemann, Alman Weimar Cumhuriyeti Şansölyesi ve Nobel Barış Ödülü sahibi (ö. 1929)
1890 – Clarence Brown, Amerikalı sinema yönetmeni (ö. 1987)
1894 – Dimitri Tiomkin, Ukrayna asıllı Amerikalı besteci ve En İyi Özgün Müzik Akademi Ödülü sahibi (ö. 1979)
1895 – Christina Montt, Şilili oyuncu (ö. 1969)
1899 – Fred Astaire, Amerikalı sinema oyuncusu, dansçı ve şarkıcı (ö. 1987)
1900 – Cecilia Payne-Gaposchki, Britanya asıllı Amerikan gök bilimci ve astrofizikçi (ö. 1979)
1901 – John Desmond Bernal, Britanyalı fizikçi (ö. 1971)
1902 – Anatole Litvak, Yahudi asıllı Ukraynalı film yönetmeni ve yapımcı (ö. 1974)
1902 – David O. Selznick, Amerikalı film yapımcısı (ö. 1965)
1911 – Feridun Çölgeçen, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 1978)
1915 – Denis Thatcher, İngiliz iş insanı ve eski başbakan Margaret Thatcher’ın eşi (ö. 2003)
1922 – Vüs’at O. Bener, Türk yazar ve şair (ö. 2005)
1922 – Nancy Walker, Amerikalı aktris ve komedyen (ö. 1992)
1923 – Haydar Aliyev, Azeri devlet adamı ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı (ö. 2003)
1925 – Nasuh Akar, Türk güreşçi ve Olimpiyat şampiyonu (ö. 1984)
1926 – Hugo Banzer, Bolivyalı asker ve siyasetçi (ö. 2002)
1928 – Arnold Rüütel, Estonyalı bir siyasetçi (ö. 2024)
1930 – Fernand Picot, Fransız bisiklet sporcusu (ö. 2017)
1930 – George Smith, Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 2025)
1931 – Ettore Scola, İtalyan sinema yönetmeni ve senarist (d. 2016)
1933 – Eurico da Silva, Hint hukukçu (ö. 2025)
1933 – Françoise Fabian, Fransız film oyuncusu
1938 – Marina Vlady, Fransız oyuncu
1940 – André Berland, Fransız tarihçi, yazar ve eğitimci (ö. 2025)
1941 – Aydın Güven Gürkan, Türk akademisyen ve siyasetçi (ö. 2006)
1944 – Marie-France Pisier, Fransız oyuncu, senarist ve yönetmen (d. 2011)
1947 – Marion Ramsey, Amerikalı oyuncu, şarkıcı ve söz yazarı (ö. 2021)
1948 – Meg Foster, Amerikalı oyuncu
1948 – Mustafa Akgül, Türk akademisyen ve aktivist (ö. 2017)
1949 – Yusuf Halaçoğlu, Türk tarihçi ve siyasetçi
1950 – Andrzej Szarmach, Polonyalı futbolcu
1950 – Salih Mirzabeyoğlu, Kürt asıllı Türk şair ve yazar (İslami Büyük Doğu Akıncıları Cephesi (İBDA/C) örgütü lideri) (ö. 2018)
1953 – Aydın Babaoğlu, Türk sinema oyuncusu (ö. 2009)
1956 – Vladislav Listyev, Rus televizyon habercisi (ö. 1995)
1957 – Sid Vicious, Britanyalı müzisyen ve Sex Pistols basçısı (ö. 1979)
1960 – Merlene Ottey, Jamaikalı atlet
1960 – Bono, İrlandalı müzisyen ve U2 solisti
1961 – Bruno Wolkowitch, Fransız oyuncu
1966 – Mustafa Yıldızdoğan, Türk şarkıcı, besteci ve şair
1967 – Bob Sinclar, Fransız prodüktör ve DJ
1969 – Dennis Bergkamp, Hollandalı futbolcu
1969 – Judson Mills, Amerikalı oyuncu
1971 – Kim Jong-nam, Kuzey Koreli asker, siyasetçi ve Kuzey Kore eski lideri Kim Jong-il’in en büyük oğlu (ö. 2017)
1972 – Christian Wörns, Alman futbolcu
1973 – Mahmud Qurbanov, Azeri futbolcu
1973 – Rüştü Reçber, Türk futbolcu
1974 – Séverine Caneele, Belçikalı film oyuncusu
1974 – Sylvain Wiltord, Fransız futbolcu
1975 – Merih Ermakastar, Türk şarkıcı ve sinema oyuncusu
1977 – Nick Heidfeld, Alman Formula 1 pilotu
1978 – Lâlle Selma, Fas Kralı VI. Muhammed’in eşi
1978 – Mithat Demirel, Türk asıllı Alman basketbolcu
1978 – Kenan Thompson, Amerikalı oyuncu ve komedyen
1979 – Marieke Vervoot, Belçikalı Paralimpik atlet (ö. 2019)
1980 – Zaho, Cezayir asıllı Fransız şarkıcı
1981 – Humberto Suazo, Şilili futbolcu
1982 – Farid Mansurov, Azeri güreşçi
1984 – Aslı Enver, Türk oyuncu
1988 – Adam Lallana, İngiliz futbolcu
1990 – Ivana Španović, Sırp uzun atlayıcı
1991 – Tim Wellens, Belçikalı yol bisiklet yarışçısı
1992 – Rachid Ghezzal, Cezayirli millî futbolcu
1993 – Mert Yazıcıoğlu, Türk oyuncu
1995 – Missy Franklin, Amerikalı yüzücü
1995 – Aya Nakamura, Mali asıllı Fransız pop şarkıcısı
1995 – Gabriella Papadakis, Fransız buz dansçısı
1995 – Hidemasa Morita, Japon futbolcu
1997 – Richarlison, Brezilyalı millî futbolcu
1997 – Enes Ünal, Türk futbolcu
1999 – Sebastian Szymański, Polonyalı profesyonel futbolcu
2001 – Mustafa Kurtuldum, Türk basketbolcu
2020 – Charles, Lüksemburg prensi

ÖLÜMLER

1424 – Go-Kameyama, Japonya’nın geleneksel veraset düzenine göre 99. İmparatoru (d. 1347)
1482 – Paolo dal Pozzo Toscanelli, İtalyan matematikçi, gök bilimci ve haritacı (d. 1397)
1566 – Leonhart Fuchs, Alman tıp doktoru ve botanikçi (d. 1501)
1569 – Ávilalı Yuhanna, İspanyol vaiz ve mistik (d. 1499)
1657 – Gustav Horn, İsveçli asker ve Genel Vali (d. 1592)
1696 – Jean de La Bruyere, Fransız yazar (d. 1645)
1712 – Yevdokiya Alekseyevna, Rus Çarı (d. 1650)
1737 – Nakamikado, Japonya’nın geleneksel veraset düzenine göre 114. İmparatoru (d. 1702)
1774 – XV. Louis, Fransa Kralı (d. 1710)
1798 – George Vancouver, İngiliz denizci (d. 1757)
1807 – Jean-Baptiste Donatien de Vimeur, Fransız asker (d. 1725)
1813 – Johann Karl Wilhelm Illiger, bir Alman entomolog ve zoolog (d. 1775)
1829 – Thomas Young, İngiliz bilim insanı ve dilbilimci (d. 1773)
1850 – Joseph Louis Gay-Lussac, Fransız kimyager ve fizikçi (d. 1778)
1863 – Stonewall Jackson, Amerikalı asker ve Amerika Konfedere Devletleri ordu komutanı (d. 1824)
1904 – Henry Morton Stanley, Amerikalı gazeteci (d. 1841)
1938 – William Eagle Clarke, Britanyalı ornitolog (d. 1853)
1959 – Leslie Knighton, İngiliz teknik direktör (d. 1887)
1975 – Necdet Tosun, Türk sinema sanatçısı (d. 1926)
1977 – Joan Crawford, Amerikalı aktris (d. 1904)
1982 – Peter Weiss, Alman yazar (d. 1916)
2008 – Leyla Gencer, Türk opera sanatçısı (d. 1928)
2011 – Norma Zimmer, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu (d. 1923)
2012 – Günther Kaufmann, Alman oyuncu (d. 1947)
2015 – Chris Burden, Amerikalı performans sanatçısı (d. 1946)
2016 – Mustafa Bedreddin, Lübnanlı siyasetçi ve Hizbullah’ın Askeri Kuvvetler Komutanı (d. 1961)
2016 – Riki Sorsa, Fin şarkıcı (d. 1952)
2016 – Steve Smith, Kanadalı profesyonel dağ motosiklet yarışçısı (d. 1989)
2017 – Emmanuèle Bernheim, Fransız yazar ve senarist (d. 1955)
2017 – Geoffrey Bayldon, Britanyalı oyuncu (d. 1924)
2017 – Nelson Xavier, Brezilyalı oyuncu ve film yönetmeni (d. 1941)
2017 – Silvano Basagni, İtalyan atıcılık sporcusu (d. 1938)
2018 – David Goodall, İngiliz asıllı Avustralyalı çevre bilimci, botanikçi ve aktivist (d. 1914)
2018 – Scott Hutchison, İskoç şarkıcı, söz yazarı ve müzisyen (d. 1981)
2018 – Yevgeni Vasyukov, Rus-Sovyet satranç oyuncusu (Satranç Büyükustaları arasında yer alan) (d. 1933)
2019 – Frederick Brownell, Güney Afrikalı bayrak, silah tasarımcısı, iş insanı ve soybilimci (d. 1940)
2019 – Bert Cooper, Amerikalı profesyonel boksör (d. 1966)
2019 – Janet Kitz, İskoç asıllı Britanyalı-Kanadalı eğitimci, yazar ve tarihçi (d. 1930)
2019 – Alfredo Pérez Rubalcaba, İspanyol sosyalist siyasetçi (d. 1951)
2020 – Abdikani Mohamed Wa’ays, Somalili siyasetçi ve diplomat (d. ?)
2020 – Betty Wright, Amerikalı Soul, R&B şarkıcısı ve söz yazarı (d. 1953)
2020 – David Corrêa, Brezilyalı şarkıcı ve söz yazarı (d. 1937)
2020 – Djoko Santoso, Endonezyalı asker ve siyasetçi (d. 1952)
2020 – Frances Kinne, Amerikalı eğitimci ve akademisyen (d. 1917)
2020 – Hari Vasudevan, Hint tarihçi (d. 1952)
2020 – Hayri Nazarova, Tacik aktris (d. 1929)
2020 – Mare Vint, Eston grafik sanatçısı (d. 1942)
2020 – Nita Pippins, Amerikalı AIDS aktivisti hemşire (d. 1927)
2020 – Sérgio Sant’Anna, Brezilyalı yazar (d. 1941)
2021 – Fortunato Franco, eski Hint millî futbolcu ve yönetici (d. 1937)
2021 – Jerome Kagan, Amerikalı bir psikologdu (d. 1929)
2021 – Abdolvahab Shahidi, İranlı berbet müzisyeni, şarkıcı (d. 1922)
2021 – Svante Thuresson, İsveçli şarkıcı (d. 1937)
2022 – Leonid Kravçuk, Ukraynalı politikacı (d. 1934)
2022 – Bob Lanier, emekli Amerikalı profesyonel basketbolcudur (d. 1948)
2022 – Ahmet Say, Türk müzik yazarı ve eleştirmeni (d. 1935)
2022 – Shivkumar Sharma, Hint besteci ve santur müzisyeni (d. 1938)

Author: Yusuf Arslan