Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Mayıs 2026 dönemi Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini değerlendirdi. Çandır, tarımsal girdi enflasyonunun bir önceki aya ve geçen yılın aynı dönemine göre son 3 yılın Mayıs aylarının altında kaldığını belirterek, “10 yıllık Mayıs ayı ortalamalarına göre bakıldığında ise aylıkta ortalamanın altında, yıllıkta ortalamanın üzerinde bir artış gerçekleşmiştir” ifadelerini kullandı.
GİRDİDE LİDER YÜZDE 63,56 İLE GÜBRE
Tarım-GFE’nin aylık yüzde 0,44 olarak açıklandığını belirten Çandır, “Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Mayıs ayları ortalamasının yüzde 1,48 olan seviyesinin yüzde 33 altında ilan edilmiştir” dedi. Yıllık yüzde 36,65 düzeyinde gerçekleşen endeks için ise “Bu yıllık rakam, son 10 yılın Mayıs ayları ortalaması olan yüzde 32,71’in yüzde 15 üzerine çıkmıştır” tespitinde bulundu.
Alt kalemler incelendiğinde, tarımda kullanılan mal ve hizmet fiyatlarındaki yıllık artışın yüzde 39,29 olduğu görüldü. Aylık bazda tohumda yüzde 0,71, gübrede yüzde 1,28, ilaçta yüzde 1,92, yemde yüzde 1,61 artış yaşanırken; enerjide yüzde 4,39’luk düşüş kaydedildi. Yıllık tabloya bakıldığında ise yüzde 63,56 ile en yüksek artış gübrede tespit edildi. Gübreyi; yüzde 40,75 ile enerji, yüzde 36,02 ile veteriner hizmetleri ve yüzde 35,49 ile yem izledi. Çandır ayrıca, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında da “aylık yüzde 1,04 ve yıllık yüzde 21,52’lik artış ilan edilmiştir” bilgisini paylaştı.
ÜRETİCİNİN YILLIK KAYBI ORTADA
Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi’nin (Tarım-ÜFE) aylık yüzde 0,61 ve yıllık yüzde 43,08 olarak açıklanmasını girdi maliyetleriyle kıyaslayan Çandır, aradaki makasın üreticiyi zorladığını vurguladı. Çandır, “Geçmiş 15 yıllık Mayıs ayları ortalaması olan yüzde -0,33 ile karşılaştırıldığında ortalamanın üzerinde bir artış söz konusu olmaktadır. Ancak tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki yüzde 1,48’lik ortalama artışıyla karşılaştırıldığında, üretici kesimin uzun yıllar ortalaması itibarıyla aylık göstergelerde ne kadar zararda olduğu kolaylıkla görülebilir” diyerek, çiftçinin yıllık kayıplarının apaçık ortada olduğunu belirtti.
Gıda tarafındaki enflasyona da değinen Çandır, tüketici gıda enflasyonunun yıllık yüzde 34,86 olduğunu; yaş meyve ve sebze enflasyonunun ise aylık bazda yüzde 9,34 azalırken, yıllık bazda yüzde 39,96 arttığını hatırlattı.
KÜRESEL RİSKLER MALİYETLERİ TEHDİT EDİYOR
ATB Başkanı Çandır, Mart ayından bu yana süregelen küresel olayların tarımsal üretim maliyetlerine olası yansımalarını ise şu sözlerle özetledi:
“Mart ayından bu yana yaşanan küresel olaylar dikkate alındığında, özellikle enerji ve gübre kalemleri başta olmak üzere tarımsal girdi kalemlerinde ciddi artışların yaşanma riski gerçekleşmeye başlamıştır. Ancak burada önemli olan, küresel ortalama düzeyin neresinde kalabileceğimiz konusudur.”
