Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Genel Müdürü Ahmet Güldal, 2026 yılı hububat alım ve satış fiyatları ile yeni hasat dönemine ilişkin stratejik değerlendirmelerde bulundu.
Bu sene tarımsal sahalarda oldukça bereketli bir hasat dönemi öngördüklerini aktaran Güldal, Türkiye genelinde son 38 yılın en yüksek yağış alınan meteorolojik periyodunun yaşandığına dikkat çekti.
TARİHİ ÜRETİM TAHMİNİNE KARŞIN SEZON BİR AY GECİKTİ
Genel Müdür Güldal, sahadan gelen veriler ışığında 22 milyon 750 bin ton buğday ve 9 milyon ton arpa ile tarihi bir rekolte tahmini yapıldığını anımsatarak, gerçek üretim rakamlarının bu verilerin de üzerine çıkabileceğini bildirdi. Bu sene ülke topraklarında dönüm başına 400 kilogramın altında bir verim düşüşü beklenmediğini ifade eden Güldal, hiç ekim gerçekleştirilmeyen arazilerde dahi dönüm başına ciddi miktarda ürün alındığını anlattı.
Ancak iklimsel koşullar ve yoğun yağışlar sebebiyle hasat takviminde sarkma yaşandığını itiraf eden Güldal, toplama işlemlerinde yaklaşık 20 gün ile bir aylık bir zaman kaymasının söz konusu olduğunu, sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte tüm bölgelerde hasat yoğunluğunun aynı anda zirve yapacağını vurguladı. Hububat alım fiyatlarının Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 2 Haziran tarihinde ilan edildiğini hatırlatan Güldal, fiyatlama kriterlerine ilişkin şu açıklamayı yaptı:
“Hububat alım fiyatları belirlenirken sadece geçen seneki fiyatın üzerine yüzdelik oran yansıtmak anlamında çalışma olmuyor. Maliyetler elbette önemli faktör. Maliyetlerin içindeki tüm girdilerin parametreleri de değerlendiriliyor. Ayrıca, iç ve dış dünyanın fiyatları, TMO’nun regülasyon faaliyetleri kapsamında yapmış olduğu değerlendirmeler de var. Elbette, çiftçi beklentileri ve refah payı dikkate alınıyor. Verimlilik ve rekolte bu anlamda çok değerli. Yani 300 kilogram verimle bir maliyet hesabı var, 500 kilo verimle bir maliyet hesabı var.”
Açıklanan resmi rakamların çiftçilerin talep ettiği seviyelere oldukça yakın olduğunu iddia eden Güldal, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ton başına sağladığı 3 bin 14 liralık prim ve destekleme ödemesi de hesaba dahil edildiğinde, üreticinin eline ton başına yaklaşık 19 bin 514 liraya tekabül eden bir hububat alım değerinin geçeceğini ifade etti.
20 MİLYON TONLUK DEPOLAMA HAZIRLIĞI YAPILDI
Bu yıl 2023 senesinden çok daha büyük bir üretim hacmiyle karşı karşıya kalacaklarını belirten TMO Genel Müdürü Ahmet Güldal, yoğun ürün arzına karşı aldıkları lojistik önlemleri şu sözlerle aktardı:
“2023’te olduğu gibi 600’ün üzerinde alım noktasını planladık. Depolama kapasitesi 10 milyon ton lisanslı depolar, 4 milyon ton TMO’nun kendi depoları, 3 milyon ton kiralama ön sözleşmesi yapılan depolar var. Eğer ihtiyaç olursa açık yığın şeklinde depolama imkanı için açık saha kiralamalarının da hazırlıklarını yaptık. 20 network ton civarında ürünün alımı ve depolaması için hazırlandık.”
Kurumun alım tahminlerini de kamuoyuyla paylaşan Güldal, yeni sezonda 10 milyon ton buğday ile 3 milyon ton arpanın ofis kapılarına arz edilmesini beklediklerini, ancak hazırlıklarını sadece bu miktarlarla sınırlı tutmadıklarını kaydetti. Randevu aldığı gün mahsulünü getiren üreticilerin işlemlerinin gün içinde tamamlanacağını vadeden Güldal, ödeme vadelerine dair eleştirilen takvimi ise şu şekilde savundu:
“Artık üreticilerimiz haziran ayının ilk haftasında TMO’nun referans alım fiyatlarının kamuoyuyla paylaşılacağını biliyorlar. Bu sene hem alım hem de satış fiyatlarımızı açıkladık. Bunu niye yaptık? Hem ticaret erbabı, tüm sanayici, ihracatçı ve özellikle de üreticilerimiz hasat sonu hububat fiyatlarının göstergesini şimdiden öngörebilsinler ve ona göre de planlamalarını yapsınlar diye. Bizim bazı senelerde 30 gün, bazı senelerde 45 gün ödeme takvimimiz oluyor. Bu hiçbir zaman 45 gün sonra ödeyeceğimiz anlamına gelmiyor. Bu yıl 3 hafta ile 6 hafta arasında ödeme takvimimizi hazırlıyoruz. Üçüncü haftadan sonra üreticilerimize ödemelerimizi başlatmayı planlıyoruz. TMO’ya çok yüksek miktarda ürün gelebileceğini ve önemli miktarda stok oluşturacağımızı tahmin ediyoruz. Üreticilerimize mahcup olmamak için en geç 45 gün içinde ödeme takvimi diyoruz.”
KORUMA DUVARI: YÜZDE 130 GÜMRÜK VERGİSİ SÜRECEK
Ülkedeki gıda arz güvenliğinde herhangi bir risk yaşanmayacağını söyleyen Güldal, yıla yüksek bir stok devriyle girdiklerini, yeni rekolteyle bu hacmin katlanacağını belirtti. Uluslararası borsalarda taban fiyatların çok aşağıda seyretmesinin yerli üreticiyi tehdit ettiğini gizlemeyen Güldal, korumacı vergi politikasına sığındıklarını şu sözlerle teyit etti:
“Özellikle dış piyasalarda hububat fiyatlarının çok düşük seyretmesi dolayısıyla Türkiye 4 yıldan beri yüzde 130 gümrük vergisi uygulamasıyla hem üretimimizi hem üreticilerimizi koruma altına almıştır ve bu yıl da yüzde 130 gümrük vergisi uygulaması devam ediyor”
“FİYATIN ALTINDA SATMAYIN” UYARISI
Genel Müdür Ahmet Güldal, piyasada tüccarın eline düşmekten çekinen üreticilere de bir çağrıda bulunarak fiyatın korunması gerektiğini şu sözlerle ifade etti:
“Üreticilerimizin TMO’nun açıklamış olduğu alım fiyatlarının altında fiyatla piyasaya ürün arz etmemelerini tavsiye ediyorum. Bu, referans fiyat, taban fiyat olarak kabul edilmelidir. Üreticilerimizin de hassas olmalarını, dikkatli olmalarını tavsiye ediyoruz. Bu fiyatın altında alıcı olursa onlara satmalarını hiçbir şekilde tavsiye etmiyoruz, önermiyoruz. Bu fiyatın korunması lazım. Üreticilerimize, ziraat odası başkanlarımıza, sivil toplum kuruluşlarımıza üreticiyi yönlendirmek, uyarmak için bizimle beraber görev düşüyor. Piyasanın bizim fiyatlar ve üzerinde şekillenmesi ülkemiz ve üreticilerimiz için daha sağlıklı olacaktır.”
