Avrupa Birliği’nin Google’a verdiği 890 milyon euroluk ceza, dijital rekabet dosyasını ticaret savaşının merkezine taşıdı. ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın Avrupa Birliği’ne karşı 1974 Ticaret Yasası’nın 301’inci bölümü kapsamında soruşturma başlatacağını açıkladı.
Trump, Avrupa Birliği’nin Amerikan şirketlerini haksız biçimde hedef aldığını savundu. Avrupa’nın Google, Apple ve Meta gibi teknoloji şirketlerine yönelik cezalarının karşılıksız kalmayacağını belirtti.
Soruşturmanın tamamlanması halinde ABD yönetimi Avrupa ürünlerine ek tarife, hizmet kısıtlaması veya başka ticari önlemler uygulayabilir. Böylece teknoloji düzenlemeleri doğrudan mal ticaretini etkileyen yeni bir gerilim alanına dönüşebilir.
Ceza iki dosyadan çıktı
Avrupa Komisyonu, Google’a Dijital Piyasalar Yasası kapsamındaki iki ayrı ihlal nedeniyle toplam 890 milyon euro ceza verdi.
Cezanın 460 milyon euroluk bölümü Google’ın arama sonuçlarında kendi alışveriş, otel, ulaşım ve spor hizmetlerini rakiplerin önünde göstermesine ilişkin oldu.
Kalan 430 milyon euro ise Google Play’de uygulama geliştiricilerin kullanıcıları daha ucuz tekliflere yönlendirmesini engelleyen kurallardan kaynaklandı.
Google’a 60 gün süre
Google’ın Avrupa Komisyonu kararlarına uyum sağlamak için 60 günü bulunuyor. Şirketin arama sonuçlarında rakip hizmetlere daha eşit davranması ve uygulama geliştiricilerin alternatif ödeme kanallarını tanıtmasına izin vermesi gerekiyor.
Google, Komisyon’un kararına karşı mahkemeye gidebileceğini bildirdi. Şirket, yeni kuralların arama sonuçlarındaki anlık fiyat ve müsaitlik bilgilerini azaltabileceğini savundu.
Google ayrıca Google Play’deki yönlendirme kurallarının gevşetilmesinin güvenlik riskleri yaratabileceğini belirtti. Avrupa Komisyonu ise tüketicilerin daha fazla seçenek görmesini ve rekabetin güçlenmesini hedeflediğini açıkladı.
Trump 301 soruşturmasını açıyor
Trump, Avrupa Birliği’nin Amerikan şirketlerini “soyduğunu” öne sürerek 301 soruşturmasının hemen başlatılacağını söyledi.
1974 Ticaret Yasası’nın 301’inci bölümü, ABD yönetimine yabancı ülkelerin haksız veya ayrımcı ticaret uygulamalarını soruşturma yetkisi veriyor. Soruşturma sonunda tarife, hizmet kısıtlaması veya karşı önlem kararı alınabiliyor.
Süreç doğrudan tarife uygulanacağı anlamına gelmiyor. Ancak soruşturmanın başlaması, teknoloji cezalarının mal ticaretine uzanabilecek yeni bir yaptırım sürecine girdiğini gösteriyor.
AB’ye büyük bedel tehdidi
Trump, Avrupa Birliği’nin “çok büyük bir bedel” ödeyebileceğini belirtti. Açıklama, Google cezasının yalnızca şirket ile Komisyon arasındaki hukuk dosyası olmaktan çıktığını gösterdi.
ABD yönetimi Avrupa’nın dijital düzenlemelerinin Amerikan şirketlerini orantısız biçimde hedef aldığını savunuyor. Washington, benzer kuralların Çinli teknoloji platformlarına aynı ölçüde uygulanmadığını da öne sürüyor.
Avrupa Birliği ise Dijital Piyasalar Yasası’nın şirketlerin ülkesine değil, pazar gücüne göre uygulandığını belirtiyor. Komisyon, büyük platformları “geçit bekçisi” olarak sınıflandırarak rekabet kurallarına tabi tutuyor.
Apple ve Meta dosyası da masada
Google kararı, Dijital Piyasalar Yasası kapsamında verilen ilk teknoloji cezaları değil. Avrupa Komisyonu daha önce Apple ve Meta’ya da ihlal cezaları uyguladı.
Google’ın son cezasıyla birlikte ABD’li teknoloji şirketlerinin Avrupa’daki düzenleme maliyeti daha da arttı. Trump yönetiminin yeni soruşturması yalnızca Google dosyasıyla sınırlı kalmayabilir.
Apple, Meta, Amazon ve diğer büyük Amerikan platformlarına yönelik kararlar da soruşturmanın kapsamına girebilir. Böyle bir genişleme ABD-AB teknoloji ilişkilerini daha sert bir ticaret çatışmasına taşıyabilir.
Toplam ceza 10 milyar euroyu aştı
Google’ın Avrupa Birliği’nden yaklaşık 20 yılda aldığı rekabet cezalarının toplamı 10,38 milyar euroya ulaştı.
Son iki ceza, Google’ın Dijital Piyasalar Yasası kapsamında aldığı ilk yaptırımlar oldu. Buna karşılık şirket, geçmiş yıllarda klasik rekabet hukuku kapsamında da büyük cezalarla karşılaştı.
Avrupa Komisyonu’nun son kararı, Brüksel’in teknoloji düzenlemelerinde geri adım atmayacağını gösterdi. Washington ise cezaları ticaret politikası aracıyla karşılamaya hazırlanıyor.
Ticaret anlaşması baskı altında
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Avrupa Birliği’nin son kararlarının transatlantik ticaret ilişkisinde büyük belirsizlik yarattığını belirtti.
Greer, Avrupa’nın en rekabetçi Amerikan şirketlerini hedef aldığını savundu. Açıklama, mevcut ABD-AB ticaret çerçevesinin teknoloji cezaları nedeniyle baskı altına girdiğini gösterdi.
Yeni tarifelerin devreye girmesi halinde otomotiv, makine, ilaç, gıda ve lüks tüketim ürünleri gibi çok sayıda Avrupa sektörü etkilenebilir. Avrupa Birliği’nin karşı önlem hazırlaması ise gerilimi karşılıklı tarifelere dönüştürebilir.
Tarife kararı aylar sürebilir
301 soruşturmaları belge toplama, taraflardan görüş alma ve kamuya açık dinleme süreçlerini içeriyor. Bu nedenle olası tarife kararı hemen yürürlüğe girmeyebilir.
Soruşturmanın kapsamı, hangi Avrupa düzenlemelerinin ayrımcı kabul edileceği ve hangi ürünlerin hedef alınacağı sonraki aşamada belirlenecek.
Piyasalar USTR’nin resmî soruşturma bildirimini, Avrupa Komisyonu’nun yanıtını ve Google’ın hukuki itirazını izleyecek. Teknoloji düzenlemelerinin tarifeye dönüşmesi, dünyanın en büyük iki ticaret ortağı arasındaki gerilimi yeni bir seviyeye taşıyabilir.
