Küresel enerji ticaretinin kalbi olarak görülen Hürmüz Boğazı’nda dikkat çeken bir gelişme yaşandı. İran yönetiminin, Çin ile yapılan temasların ardından bazı Çin bandıralı ve Çin bağlantılı gemilerin boğazdan geçişine yeniden izin verdiği bildirildi.
İKİ AY SONRA İLK GEÇİŞ
İran’a yakınlığıyla bilinen Fars Haber Ajansı’nın aktardığına göre karar, Pekin yönetiminin diplomatik girişimleri sonrasında alındı. Çin Dışişleri Bakanlığı ile Çin’in Tahran Büyükelçiliği’nin İran makamlarıyla yoğun temas yürüttüğü, görüşmelerde iki ülke arasındaki stratejik ortaklık vurgusunun öne çıktığı belirtildi.
Kararın ardından bölgedeki gemi hareketliliğinde de dikkat çekici değişim yaşandı. Gemi takip sistemlerinden elde edilen verilere göre, Çin’e ait bir ham petrol tankerinin yaklaşık iki ay boyunca Basra Körfezi’nde bekledikten sonra Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yaptığı görüldü. Tankerin geçişi, Tahran’ın uyguladığı kısıtlamalarda kısmi esnemeye gidildiği şeklinde yorumlandı.
İRAN’DAN “SEÇİCİ GEÇİŞ” FORMÜLÜ
İran’ın tüm deniz trafiğini tamamen serbest bırakmak yerine belirli ülkelere ve belirli gemilere kontrollü geçiş imkânı tanıdığı değerlendiriliyor. Özellikle Çin’in, İran petrolünün en büyük alıcılarından biri olması nedeniyle Tahran’ın Pekin’le ekonomik ilişkileri korumaya öncelik verdiği ifade edildi.
Uzmanlara göre İran yönetimi, bir yandan ABD ve İsrail’e karşı Hürmüz üzerindeki baskı gücünü elinde tutmaya çalışırken diğer yandan Çin gibi stratejik ortaklarını enerji krizinden uzak tutmayı hedefliyor.
ZAMANLAMA DİKKAT ÇEKTİ
Tahran’ın attığı adımın zamanlaması da uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Gelişme, ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ziyaretinin sürdüğü dönemde ortaya çıktı.
Washington ve Pekin’den gelen açıklamalarda, Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in İran’ın nükleer silaha sahip olmaması ve Hürmüz Boğazı’ndaki enerji akışının kesintisiz sürmesi konusunda ortak görüş bildirdiği aktarılmıştı.
Bu temasların hemen ardından İran’ın Çin gemilerine yönelik geçiş kolaylığı sağlaması, perde arkasında çok taraflı diplomatik görüşmeler yürütüldüğü iddialarını güçlendirdi.
PETROL PİYASALARI NEFES ALDI
Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, küresel ekonomi açısından kritik öneme sahip. İran’ın boğazdaki transit geçişleri sert biçimde kısıtlaması sonrası enerji piyasalarında ciddi dalgalanma yaşanmış, tanker trafiği büyük ölçüde yavaşlamıştı.
İran, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı saldırıların ardından güvenlik gerekçesiyle bölgede sıkı denetim uygulamaya başlamıştı. Son kararın ardından piyasalarda gerilimin kontrollü şekilde düşürülebileceği beklentisi öne çıkarken, gözler şimdi İran’ın diğer ülkelere ait gemiler konusunda nasıl bir politika izleyeceğine çevrildi.
About the Author
