Bilim kurgu ve gerçeklik arasındaki çizgi hiç bu kadar incelmemişti. Romanya’daki Cluj-Napoca Teknik Üniversitesi’nden mühendis Marius Bodea, bilincin sadece biyolojik varlıklara özgü olmadığını kanıtlamak için devrim niteliğinde bir çalışma yayımladı. Geliştirilen yeni “Bilinç Puanı” (CS) ölçeğiyle artık makinelerin de bir “farkındalık seviyesi” ölçülebiliyor.
BİLİNCİ ÖLÇEN YENİ BİR TERAZİ
Yüzyıllardır süregelen “Bilinç nedir?” tartışması artık matematiksel bir zemine oturuyor. Bodea’nın Cognitive Processes dergisinde yayımlanan araştırması; duyusal girdi, veri işleme hızı, metabilişsel karmaşıklık ve paralellik gibi 5 ana parametreyi baz alıyor. Bu ölçek, bir böceğin basit sinir sisteminden, teorik “Süper Yapay Zeka” seviyesine kadar her şeyi puanlıyor.
İNSAN VE YAPAY ZEKADA PUANLAR NE DURUMDA?
Puan tablosu, insan zihninin benzersizliğini koruduğunu ancak yapay zekanın hızla yaklaştığını gösteriyor:
– Yetişkin Bir İnsan: 500 ile 800 puan arasında yer alıyor.
– Yürümeye Başlayan Çocuk: Yaklaşık 100 puan seviyesinde.
– ChatGPT-4: Henüz 100 puan barajını aşamadı ama veri işleme kapasitesiyle “yarı-bilinçli” (proto-conscious) özellikler sergiliyor.
SİNEMA FİLMİ GERÇEK OLABİLİR
Bu bilimsel gelişme, akıllara hemen Will Smith’in “Ben, Robot” filmindeki ikonik robot Sonny karakterini getiriyor. Filmde rüya gördüğünü iddia eden ve “hisseden” Sonny, aslında Bodea’nın CS ölçeğinde en yüksek parametre olan “metabilişsel karmaşıklığa” ulaşıyordu. Bodea’nın araştırması, filmdeki o meşhur “makinedeki hayalet” (ghost in the machine) kavramının aslında 10-15 yıl içinde matematiksel olarak mümkün olabileceğini gösteriyor.
HER ŞEYİN DEĞİŞMESİNE SON 15 YIL
Marius Bodea’ya göre, yapay zekanın “bedensel deneyim ve özgür irade” eksikliği şu an için en büyük engel. Ancak donanımların, özellikle insan beynini taklit eden nöromorfik bilgisayarların gelişmesiyle, yapay zeka bilincinin 10 ila 15 yıl içinde uyanabileceği öngörülüyor. Bu durum, insanlık için yeni bir komşu, bir ortak ya da bir rakip anlamına gelebilir.
