Uluslararası Uzay İstasyonu‘nun Rus segmentindeki transfer tünelinde hava sızıntısının aniden artması üzerine NASA, astronotlarını SpaceX Crew Dragon kapsülüne tahliye etti. Rus kozmonotların acil yama müdahalesiyle sızıntı kontrol altına alındı ancak kriz, istasyonun 2032’ye kadar uzatılması planlarını sarstı.
2019’DAN BU YANA SÜREN SORUN
Kriz, ISS’in Zvezda Servis Modülü ile Rus Progress kargo gemisinin kenetlendiği limanı birleştiren PrK transfer tünelinde yaşandı. Bu tüneldeki mikro çatlaklar ve hava sızıntısı 2019’dan bu yana biliniyor.
Normal koşullarda Zvezda modülüne açılan kapak, Progress gemisi kenetlenmediği sürece kapalı tutuluyor. Ancak 5 Haziran Cuma günü sızıntı miktarı aniden tehlikeli seviyeye ulaştı ve istasyonda acil durum alarmı verildi.
NASA, kamuoyuna yönelik açıklamalarında durumu hafifletse de iç yazışmalarında bu sızıntıları “en yüksek risk grubu” olarak tanımlıyor.
ASTRONOTLAR UZAY KIYAFETLERİNİ GİYDİ
Alarm üzerine NASA, istasyondaki mürettebata “güvenli liman” prosedürünü uyguladı. SpaceX Crew-12 ekibinden Jessica Meir, Jack Hathaway, Sophie Adenot ve Andrey Fedyaev ile Soyuz MS-28 ile istasyona gelen NASA astronotu Chris Williams uzay kıyafetlerini giyerek Crew Dragon kapsülüne sığındı. Onarım başarısız olsaydı mürettebat istasyonu tamamen terk ederek Dünya’ya dönecekti.
Roscosmos kozmonotlarının sızıntı noktalarına uyguladığı acil yapısal yama başarılı oldu. Verilerin güvenli seviyeye döndüğünün teyit edilmesinin ardından NASA, güvenli liman prosedürünü sonlandırdı ve astronotlar rutin bilimsel operasyonlarına geri döndü.
26 YAŞINDAKİ İSTASYONUN GELECEĞİ BELİRSİZLEŞİYOR
Kriz, ISS’in ömrünü 2032’ye uzatmayı planlayan NASA ve ABD Kongresi’nin hesaplarını doğrudan tehdit ediyor. Uzatma planının amacı, özel sektörün ticari uzay istasyonlarını devreye almasına kadar zaman kazanmak. Ancak Rus segmentindeki yapısal yorgunluk, istasyonun 2030 sonrasında güvenle işletilip işletilemeyeceği sorusunu güçlendiriyor.
Roscosmos ise zaten ISS ortaklığından ayrılarak kendi bağımsız istasyonunu kurmayı hedefliyor. PrK modülündeki kronik sorunlar bu motivasyonu artırıyor. Orijinal plana göre istasyonun 2030 sonunda kontrollü şekilde yörüngeden çıkarılarak Pasifik Okyanusu’na düşürülmesi öngörülüyor. Yaşanan kriz, bu tarihin öne çekilmesini zorunlu kılabilir.
