Türkiye genelinde etkisini göstermesi beklenen yaz mevsimi sıcak hava dalgaları için İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı önemli uyarılarda bulundu. Afrika kaynaklı sıcak hava sistemleri ve El Nino olgusunun etkisiyle mevsim normallerinin üzerine çıkacak sıcaklıklar, halk sağlığı açısından ciddi riskler barındırıyor. Yetkililer bilhassa yaşlıların, hamilelerin, bebeklerin, çocukların ve kronik rahatsızlığı bulunan bireylerin bu süreçte son derece dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.
SICAK ÇARPMASI BELİRTİLERİNE KARŞI TEDBİRLİ OLUNMALI
İBB’den yapılan bilgilendirmeye göre, aşırı sıcaklıkların en tehlikeli sonuçlarından biri olan güneş ve sıcak çarpmasına karşı bilinçli hareket edilmesi büyük önem taşıyor. Sıcak havalara bağlı olarak sıvı-elektrolit kayıpları ile tansiyon değişiklikleri yaşanabiliyor. Kişide bulantı, kusma, görme bozukluğu, baş dönmesi, şiddetli baş ağrısı veya bilinç bulanıklığı gibi belirtiler gözlemlendiğinde, hastanın derhal serin bir ortama alınması ve vücut ısısının düşürülerek en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna ulaştırılması gerekiyor.
Aşırı sıcaklar; yaşlılar, hamileler, bebekler ve çocukların yanı sıra kalp-damar hastalıkları, solunum sistemi ve böbrek hastalıkları bulunan bireyleri daha fazla etkiliyor. Özellikle ileri yaştaki bireylerde sıvı kaybına bağlı sağlık sorunları daha sık görülebiliyor.
KRONİK HASTALAR VE FAZLA KİLOLU BİREYLER RİSK ALTINDA
Yüksek sıcaklıklar kalp-damar, solunum sistemi ve böbrek hastalıkları olan bireyleri çok daha derinden etkiliyor. Özellikle sıcaklığın 35 derecenin üzerine çıktığı, yüksek nemin bunalttığı ve gece sıcaklıklarının 25 derecenin altına düşmediği günlerde kalp ve damar sistemi üzerinde büyük bir ek yük oluşuyor. Bununla birlikte vücudun ısıyı dışarı atma mekanizmaları zorlandığı için obezite rahatsızlığı bulunan kişiler ve fazla kilolu bireyler de sıcak hava dalgalarının olumsuz etkilerine karşı daha savunmasız kalıyor.
PARK HALİNDEKİ ARAÇLARA DİKKAT
Sıcak havalarda göz ardı edilmemesi gereken bir diğer büyük tehlike ise kapalı araçlarda bırakılan bireyler olarak öne çıkıyor. Dış ortam sıcaklığı 26-27 derece seviyelerinde olsa dahi, doğrudan güneş alan bir aracın iç sıcaklığı çok kısa bir sürede 40-50 derecelere kadar tırmanabiliyor. ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi verilerine göre 1998 yılından bu yana araçta unutulan bini aşkın çocuğun hayatını kaybetmesi, bu durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Bebeklerin, çocukların, engelli ve yaşlı bireylerin hiçbir koşulda park halindeki araçlarda bekletilmemesi gerekiyor.
DOĞRU SIVI TÜKETİMİ
Sıcaklığın ve güneş ışınlarının en yoğun olduğu 10.00 ile 16.00 saatleri arasında zorunlu kalınmadıkça açık havaya çıkılmaması öneriliyor. Dışarı çıkılması gereken durumlarda açık renkli ve hafif kıyafetler giyilmesi, şapka ve güneş gözlüğü takılarak koruyucu kremlerden destek alınması büyük fayda sağlıyor. Doktor aksini belirtmedikçe günde ortalama 2 ile 2,5 litre su tüketilmesi, ağır ve yağlı yiyecekler yerine mevsim sebzeleri ile meyvelerin tercih edilmesi tavsiye ediliyor. Ayrıca klimaların bakımlarının düzenli yapılması, ani ısı değişimlerinden kaçınılması ve fiziksel aktivitelerin günün daha serin olan sabah veya akşam saatlerine kaydırılması hayati önem taşıyor.
İBB bilgilendirmesi şöyle:
“Temmuz 2025’te yayımlanan bir araştırmaya göre, haziran sonu ile temmuz başında Avrupa’nın 12 kentinde yaşanan sıcak hava dalgası sırasında yaklaşık 2 bin 300 sıcaklık bağlantılı ölüm meydana geldi. Aşırı sıcakların oluşturduğu risklere karşı Avrupa’da belediyeler harekete geçti. Ayrıca Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) kapsamında UNEP’s 50@50 Activation (50 Cities for Climate Action: Avoiding and Adapting to a 50°C World) adıyla iklim değişikliği ve aşırı sıcakların etkilerine karşı mücadele etmek için bir girişim başlatıldı. UNEP’ten yapılan açıklamaya göre hareketin çerçevesi 2 Haziran 2026 tarihinde Nairobi’den duyuruldu. 50’den fazla belediye başkanı ve kent yöneticisi, Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) kapsamında haziran ayının başında başlatılan bu girişime destek verdi. Girişim, UNEP ile Paris Belediyesi tarafından yürütülüyor ve Antalya, Lagos, Melbourne, Mendoza, Paris ve Yangzhou gibi kentler bu ağın içinde yer alıyor.
İstanbul’da gerçekleştirilen ‘Excess Mortality in Istanbul During Extreme Heat Waves Between 2013 and 2017’ adlı akademik çalışmada, 2015-2017 yılları arasında yaşanan sıcak hava dalgalarının ardından yaklaşık 419 ek ölüm meydana geldiği tespit edildi. Araştırmacılar ölüm riskindeki artışın özellikle ileri yaş gruplarında belirgin olduğunu vurguluyor”
