ABD ve İsrail’in İran’a 28 Şubat’ta başlattığı çatışmaların ardından taraflar geçici ateşkes kararıyla geri adım attı. Küresel diplomasi sahnesinde yeni bir dönem başlamasını sağladı. Çatışma sonrası bölgesel gerilim azalırken, uluslararası aktörlerin tutumları da daha belirgin hale geldi.
Sürecin başından itibaren kamuoyuna açıklama yapmayan Çin lideri Şi Cinping, ateşkesin ilanı sonrası ilk kez konuşma yaptı. Çin devlet televizyonunda yayımlanan mesajında Şi, Pekin’in Ortadoğu’da barış ve diyalog çabalarını sürdürmeye devam edeceğini ifade etti.
DÖRT MADDELİK BARIŞ ÖNERİSİ
Şi Cinping, Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Halid bin Muhammed ile Pekin’de gerçekleştirdiği görüşmede, Çin’in “ilkeli dış politika yaklaşımı” çerçevesinde bölgedeki gerilimin azaltılmasına destek vereceğini ifade etti. Bu görüşme, Şi’nin savaşın başlamasından bu yana temas kurduğu ilk üst düzey Ortadoğu lideri olarak kayda geçti.
Çin lideri ayrıca Ortadoğu’da kalıcı barışın sağlanmasına yönelik dört maddelik bir çerçeve önerisi sundu. Bu öneride; barış içinde bir arada yaşama ilkesinin korunması, devlet egemenliğine saygı, uluslararası hukukun üstünlüğü ve kalkınma-güvenlik dengesinin birlikte ele alınması gerektiği vurgulandı.
ÇİN DAHA AKTİF ROL ALABİLİR
Öte yandan bölgedeki çatışmaların enerji piyasalarına etkisi de derinleşti. İran’ın bazı enerji altyapılarını hedef alması sonucu rafineri ve petrokimya tesislerinde ciddi üretim kayıpları yaşandığı, bunun da küresel petrol arzında dalgalanmalara yol açtığı belirtildi.
Geçici ateşkesin kırılgan yapısı sürerken, Çin’in bu yeni diplomatik çıkışı, Ortadoğu denkleminde Pekin’in daha aktif bir rol üstlenebileceği yorumlarına neden oldu.
