Ukrayna’nın Çernobil Nükleer Santrali’nde koruma sistemlerinin çökme tehlikesi radyoaktif maddelerin çevreye yayılma ihtimalini artırıyor. Greenpeace’in yayımladığı rapor savaşın yarattığı kaos ortamında onarım çalışmalarının durduğunu ve mevcut yapıların işlevini yitirdiğini net şekilde ortaya koyuyor. 1986’daki büyük patlamanın izlerini taşıyan bölge, yeni bir nükleer krizin eşiğinde.
KALKANLAR NEDEN TEHLİKE SAÇIYOR?
1986 yılında Sovyetler Birliği dönemindeki patlamanın ardından reaktör kalıntıları aceleyle çelik ve beton karışımı bir kalkanla kapatılmıştı. Daha sonra bu yapının üzerine yüksek teknoloji ürünü Yeni Güvenli Muhafaza inşa edilerek koruma düzeyi yükseltilmişti. Ancak günümüzde hem iç radyasyon kalkanı hem de dış koruma kabuğu ciddi sorunlar yaşıyor.
Ukrayna yönetimi Rusya’nın 2022’de başlattığı geniş çaplı işgalden bu yana santralin defalarca hedef alındığını belirtiyor. Geçen yıl düzenlenen saldırı dış koruma kabuğunu delmiş ve yapının tam işlevini yerine getirememesine yol açmıştı. Yapılan sınırlı onarımlara rağmen koruma tam olarak sağlanamamış durumda.
Greenpeace raporuna göre iç radyasyon kalkanının kontrolsüz çökmesi halinde radyoaktif madde yayılma riski ciddi oranda artacak.
Greenpeace Ukrayna’nın kıdemli nükleer uzmanı Shaun Burnie kalkanın içinde dört ton yüksek derecede radyoaktif toz yakıt parçacıkları ve çok büyük miktarda radyoaktivite bulunduğunu vurguladı. Burnie bir çökmenin felaket olacağını belirterek dış kabuğun da tam anlamıyla onarılamadığını ve yapının tasarlandığı gibi işlev göremediğini ifade etti. Burnie radyoaktif salım ihtimalinin hâlâ sürdüğünü kaydetti.
YAKIN BÖLGEYE DÜŞEN ROKET BİLE BÜYÜK TEHLİKE SAÇABİLİR
Santral Direktörü Sergiy Tarakanov da bölgedeki durumun çok tehlikeli olduğunu doğruladı. Tarakanov bir roketin doğrudan yapıya değil 200 metre yakınına bile düşse deprem benzeri etki yaratacağını ve iç kabuğun çökme riskini artıracağını belirtti.
SAVAŞ ONARIMLARI İMKANSIZ KILIYOR
Uzmanlara göre iç yapının kontrolsüz çökmesini önlemek için riskli ve dengesiz bölümlerin sökülmesi gerekiyor. Ancak devam eden savaş koşulları bu kritik çalışmaları önünde büyük engel oluşturuyor. Burnie Rus füzelerinin hâlâ Çernobil üzerinden geçtiğini ve bu şartlarda güvenli çalışma yürütmenin mümkün olmadığını dile getirdi.
ACİL MÜDAHALE ÇAĞRISI
Fransa geçen ay yaptığı açıklamada 2025 yılında gerçekleşen Rus saldırısının ardından Çernobil’deki koruyucu kubbenin onarımı için yaklaşık 500 milyon euro gerektiğini duyurmuştu.
Greenpeace ise mevcut risklerin azaltılması için acil müdahale ve kapsamlı teknik çalışmaların şart olduğunu yineliyor.
Savaşın gölgesinde süren belirsizlik hem çevreyi hem de bölge halkını uzun vadeli tehdit altında bırakıyor. Uzmanlar uluslararası toplumun bu uyarıları dikkate alarak harekete geçmesi gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde 1986 felaketinin benzeri bir radyoaktif yayılma riski kapıda bekliyor.
