Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası Grubu ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) liderlerinin katılımıyla gerçekleştirilen zirvenin ardından çok kritik bir ortak bildiri yayımlandı.
Kurumlar, ABD ile İran arasındaki savaşın küresel ticaret hatlarını felç ettiğine dikkat çekerek; deniz taşımacılığının acilen normal seyrine dönmemesi durumunda, dünya petrol rezervlerinin hızla tükeneceği ve küresel bir enerji arz şokunun tetikleneceği uyarısında bulundu.
HÜRMÜZ BOĞAZI ABLUKASI VE YAZ AYI RİSKİ
Dört dev kurumun liderleri tarafından imzalanan ortak açıklamada, çatışmaların merkez üssü haline gelen Hürmüz Boğazı’ndaki ABD askeri ablukasının küresel petrol tedarik zincirini tamamen kilitlediği vurgulandı. Deniz taşımacılığının durma noktasına gelmesinin, özellikle tüketimin zirve yaptığı döneme denk gelmesi tehlikenin boyutunu artırıyor.
Raporda, yaklaşan krizin zamanlamasına ilişkin şu hayati uyarı yer aldı:
“Deniz taşımacılığının normal seyrine dönmemesi halinde, Kuzey Yarımküre’de yaz aylarındaki zirve talep dönemi öncesinde küresel petrol stoklarının hızla erimeye devam etmesi; yakıt arz güvenliği, piyasa istikrarı ve genel ekonomik dayanıklılık açısından giderek artan riskler oluşturacaktır.”
YOKSUL ÜLKELER ORANTISIZ ŞEKİLDE ETKİLENİYOR
Yayımlanan bildiride, küresel ekonominin mevcut jeopolitik şoklara karşı genel olarak dayanıklılığını koruduğu ifade edilmekle birlikte, krizin faturasını en ağır ödeyen kesimlere de dikkat çekildi. ABD-İran savaşının yarattığı enerji krizinin, özellikle gelişmekte olan ve yoksul ülkeleri orantısız bir şekilde vurduğu belirtildi.
Uluslararası kurumlar, savaşın yoksul ekonomiler üzerindeki tahribatını şu başlıklarla sıraladı:
Savaş dalgasıyla birlikte fırlayan küresel yakıt (benzin, dizel, ham petrol) fiyatları,
Tarımsal üretimin ana girdisi olan gübre fiyatlarındaki rekor artışlar,
Küresel piyasalarda tırmanan makroekonomik belirsizlikler,
Üretim ve lojistik hatlarındaki aksamalar sebebiyle istihdam üzerinde oluşan yapısal riskler.
DESTEK MEKANİZMALARI İÇİN ORTAK ADIM SİNYALİ
IEA, IMF, Dünya Bankası ve DTÖ liderleri, bu küresel kriz dalgasının derinleşmesini önlemek adına kurumların kendi bünyelerinde atabileceği operasyonel adımları da masaya yatırdı.
Ortak açıklamada, savaşın küresel ekonomi, enerji piyasaları ve uluslararası ticaret üzerindeki kalıcı hasarlarını en aza indirmek amacıyla hem çok taraflı hem de ikili girişimler yoluyla ortak destek mekanizmalarının daha da güçlendirileceği ifade edildi. Finansal ve lojistik destek seçeneklerinin önümüzdeki günlerde somut paketler halinde dünya kamuoyuna duyurulması bekleniyor.
