ABD’de, 84 yaşındaki babasının yıllar önce 22 bin dolardan aldığı tek bir hisse ile milyoner olan adam bugün vergi yükü nedeniyle büyük bir çıkmaza girdi. Bugün hisselerin değeri 1 milyon dolara ulaşırken, babanın emeklilik hesapları ve diğer yatırımlarla birlikte toplam 5 milyon dolara yakın serveti bulunuyor.
Asıl sorun vergi faturası
Ancak aile hisseleri 150 bin dolarlık sermaye kazancı vergisi nedeniyle elden çıkaramıyor. Sorunun nedeni ise hisselerin satın alındığı fiyat ile bugünkü değeri arasındaki büyük fark.
Hisseler yıllar önce çok düşük maliyetle satın alındığı için vergi oranı artarken maliyet ancak miras yoluyla devredildiğinde miras sahibinin ölüm tarihindeki piyasa fiyatına güncellenince ortadan kalkıyor.
Bu vergi sisteminde hisseler bugün 1 milyon dolar değerindeyse, mirasçılar hisseleri bu değer üzerinden devralıyor. Daha sonra hisseleri yine yaklaşık 1 milyon dolara satarlarsa, neredeyse hiç sermaye kazancı oluşmadığı için eski yıllara ait kazanç üzerinden vergi ödemeleri gerekmiyor.
Beklemek de ciddi risk taşıyor
Ancak ailenin servetinin önemli bir kısmı tek bir şirketin hissesinde bulunduğu için beklemek de ciddi risk taşıyor. Eğer şirketin hisseleri bekleme sürecinde değer kaybederse, eldeki 1 milyon dolarlık yatırımın değeri de hızla düşebilir.
Çözüm olarak hisselerin tamamını satmak yerine sadece yüzde 20-25’lik kısmının elden çıkarılması önerilirken 30-40 bin dolarlık vergi ödemesi de portföydeki risk azaltılıyor. Böyle bir durumda tek bir doğru cevap bulunmasa da karar verirken hem vergi avantajı hem de tek bir hisseye bağlı kalmanın oluşturduğu riskin birlikte değerlendirilmesi öneriliyor.
Türkiye’de borsa kazançları vergiden muaf
Türkiye’deki ise mevcut mevzuat sayesinde Borsa İstanbul kazançlarından vergi alınmıyor.
Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, Türkiye’de kurulmuş tam mükellef şirketlerin hisseleri 2 yıldan fazla elde tutulduğunda veya Borsa İstanbul’da işlem gören hisseler satıldığında kazanç üzerinden yüzde 0 stopaj uygulanıyor. Bu avantajla, Türk yatırımcılar milyarlık kazançlar elde etseler bile vergi ödememek için tek hissede bekleyip risk alma çıkmazına düşmeden, hisselerini elden çıkarıp portföylerini çeşitlendirebiliyorlar.
Türkiye’deki tek vergisel risk, hisselerin satılmayıp doğrudan miras kalması durumunda mirasçıların ödemekle yükümlü olacağı yüzde 1 ila yüzde 10 arasındaki artan oranlı Veraset ve İntikal Vergisi oluyor.
Veraset ve İntikal Vergisi nasıl alınıyor?
Bu uygulamada da miras kalan hisse senedi, nakit veya gayrimenkulün parasal değeri yükseldikçe devlete ödenecek vergi oranı kademeli olarak artıyor. Sistemde her bir mirasçı (eş ve çocuklar) için önce 2026 yılı yasal muafiyet sınırı olan 2.907.136 TL düşülüyor, bu tutarın altındaki miraslardan ise vergi alınmıyor.
İlk 3 milyon TL için yüzde 1 olan vergi oranı, miras tutarı büyüdükçe kademeli olarak yüzde 3, yüzde 5, yüzde 7 ve en üst sınır olarak yüzde 10’a kadar yükseliyor.
