Efnan Atmaca – ABD’deki Oklahoma Üniversitesi’nde profesör olan Mauric Temerlin ile eşi Jane Temerlin, 1964 yılında henüz iki günlükken bir şempanze evlat edindi. Adını Lucy koydular. Aslında bu evlat edinme bir deneyin parçasıydı. Onu insan gibi büyüttüler, çatal-kaşıkla yemek yemeyi öğrettiler, üzerine güzel kıyafetler aldılar, işaret diliyle iletişim kurdular. Dergilere bakmayı çok seviyordu Lucy, kahve içmeyi, kovalamaca oynamayı… Her şey çok güzeldi ta ki Lucy, 10 yaşına gelene kadar. Lucy, hormonlarını kontrol edemiyordu artık. İnsan ile şempanze olmanın arasında sıkışıp kalmıştı. Başa çıkamayınca onu kafese kapattılar. Bir de bakıcı buldular: Janice. Janice, Lucy’nin en yakın arkadaşı oldu.
Afife Ödülü kazandı
En güncel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.
kaynak olarak ekleyin
İnsanın hayvanlar üzerindeki egemenliğini tartışan, diğer türlerle ilişkisinde kendi çıkarı uğruna bir tahakküm kurup hem fiziksel hem de psikolojik olarak canlıları sömüren sistemi sorgulayan “Lucy” adlı oyun bu gerçek hikâyeden yola çıkıyor. Lucy’yi ve yaşadıklarını merkeze alıp insan merkezci uygarlığa ayna tutuyor, yüzleşmeye çağırıyor. Bunu de hem sahneleme hem oyunculuk hem de mesaj olarak o kadar iyi yapıyor ki bu yıl Afife Ödülleri’nde En Başarılı Yapım seçildi.
“Lucy” geçen yılın en başarılı işlerinden “Treplev” adlı oyuna ev sahipliği yapan ve tiyatroya yenilikçi bir bakış getiren Decollage Art Space’te sahneleniyor. Çağıl Kaya, Gamze Güzel ve Tanıl Yöntem’in rol aldığı oyunu Güzel ile Yöntem yönetiyor. Hikâye yine “Treplev”de olduğu gibi üç ayrı bölümde ve üç farklı katta sahneleniyor.
Günlük yaşam
İlk bölümde Temerlin çiftinin Lucy’yle kurduğu ilişkiyi ve Lucy’nin günlük yaşam rutinlerini öğreniyoruz. Beğendiği yemekleri, oyunları, dergileri… En sevdiği eşyası ayna. Ergenlikle birlikte hormonlarının onu ele geçirmesiyle Temerlin çiftinin ‘dünya tatlısı’ olarak tarif ettiği, sevgi dolu kızlarının agresifleşmesini izliyoruz. Bir deney uğruna doğasına aykırı bir hayat sunulan Lucy’nin bocalamalarına ve sonra insanlarla uyum sağlayamadığı için kafese kapatılmasına şahit oluyoruz. Tam bu noktada hikâyeye Janice dahil oluyor. Bakıcı olarak aileye giren Janice, Lucy’nin tek arkadaşı oluveriyor. Hem de hayatı boyunca…
Deneyler kim için?
İkinci bölümde laboratuvara iniyoruz. Ne uğruna yaşıyor bunları Lucy, sorusuna cevap ararken aslında insanın tüm diğer canlılarla kurduğu ilişkide nasıl davrandığını hep birlikte sorguluyoruz. Çünkü bu bölümde birer araştırmacıyı canlandıran oyuncular seyirciyi de işin içine dahil ediyor. Üç farklı görüşü savunuyorlar: Tüm canlıların insan merkezli dünyadaki görevinin kurulan sisteme hizmet etmesi, bu felsefi tartışmadan kaçıp bireysel tavır benimsemek ve insanın ‘tüm suçlarını’ yüzüne vurmak. Sokak hayvanları yasasının gündemde olduğu bu dönemde gerçekçi, sert ve sebep-sonuç ilişkisine dayanan bir yorum ortaya koyan oyun insanın hayvanlar üzerindeki egemenliğini sorgulayarak yerleşik kabulleri sarsıyor. Hayvanların doğal ortamlarını işgal edip onları kısıtlı bölgelere hapsettikten sonra vahşileşmelerine kızmamızın doğru olup olmadığını sorguluyor mesela ya da insanın başka bir canlının kaderine karar verme hakkını nereden aldığını! Cevabı seyirci veriyor bu bölümde. Hem oyunun bir parçası olarak hem de vicdanının sesini dinleyerek.
Güvenmenin sonu
Son bölümde en üst kata çıkıyoruz ve tekrar Lucy’nin hikâyesine dönüyoruz. Lucy şehirde iyice zorlanmaya başlayınca Temerlin ailesi ile Janice onu Gambiya’ya bir şempanze rehabilitasyon merkezine götürüyor. Temerlin çifti dönüyor ama Janice en yakın arkadaşını bırakamıyor. Merkezde şempanzelerin kafese kapatılmasına içi el vermeyince onları bir adaya taşıyıp özgür yaşama alışmalarını sağlamaya çalışıyor. Hepsi yavaş yavaş özlerine dönüyor. Lucy hariç. O insan mı şempanze mi olduğuna karar veremiyor. Janice alışsın diye onu yalnız bırakıyor. Sonra onu merak edip döndüğünde Lucy öyle bir boynuna sarılıyor ki Janice’te hayatı boyunca en çok o an kalıyor. 1987’de Lucy’nin cesedi bulunuyor adada. Lucy’nin sonunu yine insanın getirdiği düşünülüyor. İnsanlardan korkmamasının onu kaçak avcılığa açık yapmış olabileceği ve bu nedenle öldüğü tahmin ediliyor. Bu bölümde oyuncular bir şempanze kuklasıyla, Janice’in sesinden anlatıyorlar yaşananları.
Pişmanlık neye yarar?
“Lucy”; insanlığımızı, canlılarla kurduğumuz ilişkiyi, sevgiyi, o sevginin ne kadar gerçek ne kadar sahte olduğunu sorguladığımız bir oyun. Dünyanın kendine hizmet etmesini bekleyen insanın ‘sistem’ diye yarattığı cehennemi bir kez daha gözler önüne seren bir hikâye. “Lucy” için çekilen bir belgeselde Temerlin ailesi yaptıkları deneyden pişman olduğunu söylemiş. Neye yarar Lucy’nin yaşadıklarının yanında ki o tam 140 kelimelik bir dağarcığa sahipti ve iyi-kötü derdini anlatabiliyordu. Peki ya anlatamayan canlılar. Pişman olmamak için onlara gözlerinizle değil vicdanınızla bakmayı öğrenin. Büyük bir ustalıkla sahnelenen “Lucy” bu çağrıyı yapıyor. 24 Haziran’da Decollage Art Space’te. Mutlaka kulak verin.
