Antik Mısırlılar yaklaşık 2 bin 500 yıl önce ölülerini keten bezlere sardıktan sonra mumyaların üzerine binlerce renkli boncuktan dokunmuş cenaze kefenleri yerleştiriyordu.
Chicago Sanat Enstitüsü koleksiyonunda yer alan nadir örneklerden biri, Mısırbilimci Emily Teeter tarafından detaylı biçimde analiz edildi.
45,7 santimetre uzunluğunda ve 40 santimetre genişliğindeki kefen, bir insanın baş ve göğüs bölgesini kaplayacak boyutlarda. Koyu mavi, siyah, kırmızı, sarı, açık mavi ve turkuaz boncuklarla örülen eser üzerinde insan yüzü, kanatlı skarab böceği ve geniş bir yakalık olmak üzere üç ana motif yer alıyor.
YÜZDEKİ MAVİ BONCUKLAR GÖKYÜZÜ TANRIÇASINA GÖNDERME
Yüz kısmında yoğun biçimde koyu mavi boncuklar kullanılması, gövdesi mavi bir alandaki yıldızlar olarak tasvir edilen gökyüzü tanrıçası Nut’a yapılmış bir gönderme olarak yorumlanıyor.
Yüzdeki sakal ise turkuaz boncuklarla işlenmiş ve Kral Tutankhamun‘un ünlü altın maskesindeki takma sakala benzer bir form taşıyor.
Teeter, tanrıça Nut ile boncuk ağı arasındaki bağlantıyı “Nut tanrıçasının kollarının ölen kişiyi çevrelemesi gibi, boncuktan örülen ağ da mumyayı sarıp sarmalıyordu” sözleriyle açıkladı.
SKARAB FİGÜRÜ YENİDEN DOĞUŞU TEMSİL EDİYOR
Yüzün hemen altında yer alan kanatlı skarab figürü, yaratılışı ve yenilenmeyi simgeleyen güneş tanrısı Khepri‘yi çağrıştırıyor. Normalde mumyalama sırasında keten sargıların arasına gerçek tılsımlar konulurken, bu eserde skarab doğrudan boncuklarla kefenin üzerine işlenmiş.
En alttaki geniş yaka motifi ise sarı lotus çiçekleri ve kırmızı çiçekli sarkaçlardan oluşuyor. Bu boncuk ağları genellikle mumyayı kaplayan kırmızı keten bezin üzerine yerleştiriliyor ve arkadan bağlanan iplerle sabitleniyordu.
OSİRİS İLE ÖZDEŞLEŞME RİTÜELİ
Kefenin temel işlevi ölen kişinin bereket ve ölüler tanrısı Osiris’e dönüşümünü sağlamaktı. Teeter bu süreci “Kefen ve ağ bir arada Osiris’in sargılarını taklit ediyor, dolayısıyla ölen kişinin tanrı ile özdeşleşmesini simgeliyordu” diye tanımladı.
Chicago Sanat Enstitüsü kefeni 19. yüzyılın sonlarında Luksor’daki Amerikan Presbiteryen Misyonu direktörü Rahip Chauncey Murch’ten satın aldı. Murch, Luksor’daki görevi sırasında Antik Mısır sanatına büyük ilgi duyan hırslı bir koleksiyoncu olarak tanınıyordu.
