ABD’li ekonomist Steve Hanke tarafından hazırlanan 2025 Sefalet Endeksi, küresel ölçekte ekonomik istikrarsızlığın en yoğun yaşandığı ülkeleri belirleyerek Türkiye’nin dünya genelinde üçüncü sıraya yerleştiğini gösterdi. Hanke’nin hazırladığı 2025 Sefalet Endeksi (Misery Index), küresel ekonomide en kırılgan ülkeleri yeniden gündeme taşıdı. Listenin zirvesinde Venezuela yer alırken Türkiye, Sudan’ın ardından dünyanın en ‘sefaletli’ üçüncü ekonomisi olarak sıralandı. Bu rapor, ülkelerin ekonomik refahını enflasyon, işsizlik ve faiz oranlarının toplamından yıllık büyüme hızını çıkararak hesaplayan özel bir matematiksel modele (HAMİ Sefalet Endeksi) dayanıyor.
‘FAİZ ORANI TUZAĞI’
Prof. Hanke, 178 ülkenin yer aldığı listede Venezuela, Sudan, Türkiye, İran, Arjantin, Svaziland (Eswatini), Güney Afrika, Malavi, Madagaskar ve Lübnan’ın ilk 10’a yerleştiğini belirledi. Venezuela, 556.5’lik HAMI puanıyla bu yıl dünyanın en sefil ülkesi olarak zirveye yerleşti.
Sudan, 2024 yılında birinci sıradan, 225.3 HAMİ punı ile ikinci sıraya geriledi. Türkiye, HAMI endeksinde 100.9 puanla iki sıra yükselerek en kötü ülkeler arasında üçüncü sıraya yerleşti. Prof. Hanke, Fortune’da yayımladığı yazısında, Türkiye’nin ‘faiz oranı tuzağı’nda olduğu ifade etti. Hanke, “Bu yükselişin başlıca nedeni, ilk 10 ülke arasında en yüksek oran olan yüzde 56.7’lik banka kredi faiz oranı. Merkez Bankası’nın 2023 ortalarında alışılmadık para politikasını tersine çevirip agresif bir sıkılaştırma döngüsüne girmesinden bu yana, kredi faiz oranları çok yüksek seviyelere ulaştı. Enflasyon 2024 zirvesinden düşmüş olsa da yüzde 30.9 ile yüksek seviyede kalmaya devam ediyor. İşsizlik oranı ise yüzde 8.5” ifadelerini kullandı.
Makro dengesizlikler potansiyeli aşağı çekiyor
HAMİ Sefalet Endeksi, Türkiye’de Başkanlık Sistemi’ne geçişle birlikte sefaletin arttığını gösterdi. Türkiye’nin 2018’de 47.3 olan HAMI Sefalet Endeksi puanı 2025’de 100.9’a yükseldi. 2018 yılından bu yana endeks puanının iki katından fazla artması, özellikle yüksek enflasyon ve finansman maliyetlerinin üretim gücü üzerindeki baskısını gözler önüne serdi. Makro dengesizlikleri ölçen endeks, farklı veri kalitesine sahip ülkeleri aynı sepete koyuyor. Dolayısıyla Türkiye üretim kapasitesi ve ekonomik büyüklük açısından daha güçlü olsa da bu endekste, fiyat istikrarsızlığı ağır bastığı için üst sıralarda çıkıyor.
